Besinin Adı
Türkçe: Kakule
İngilizce: Cardamom
Latince: Elettaria cardamomum
Vatanı ve İklimi:
Kakule, zingiberaceae (zencefilgiller) ailesindendir. Kökeni; Güney Hindistan, Sri Lanka’nın yağmur ormanları, Guatemala ve Tanzanya olan kakule, diğer tropik ülkelerde de yetiştirilir.
Bitkisel Özellikleri:
Kakulenin yaprakları; mızrak gibi, yeşil veya koyu yeşil olup, çok yıllık bir bitkidir. Meyveleri dikdörtgen, oval, yeşilimsi kahverengi kapsül şeklindedir. Kimyasal bileşimi, bitkinin yetiştiği bölge ve yaşına göre önemli ölçüde değişir. Yeşil kakule (Elettaria cardamomum Maton) ve siyah kakule (Amomum subulatum Roxburg) olmak üzere iki çeşidi vardır.
Faydaları ve/veya Zararları:
Kakule, tıpta; güçlü bir antiseptik, uyarıcı, balgam söktürücü, gastrointestinal sistem problemlerinde, kardiyak problemlerde, renal ve veziküler taş, halsizlik, dispepsi, anoreksi, ağız kokusu problemlerinde ve bulantı önleyici olarak kullanılmaktadır. Stresle baş etmede, afrodizyak etkide ve obezite tedavisinde de iştah azaltıcı olarak kullanılabilmektedir.
Yeşil kakule, milattan önce 4. yüzyıldan beri Hint Ayuverdik (eski bir Hint sağlık sistemi) uygulayıcıları, Yunan ve Romalı hekimler tarafından bronşit, astım, hazımsızlık, kabızlık gibi hastalıkların tedavisi için kullanılmıştır. Siyah kakule ise, yine Ayuverdik uygulayıcıları tarafından hazımsızlık, rektum hastalıkları, dizanteri, karaciğer tıkanıklıkları gibi problemlerde tedavi için tercih edilmiştir.
Gıda zehirlenmesine neden olan bazı patojenlerle ve saprofilik mikroorganizmalar üzerinde yapılan çalışmalarda, antimikrobiyal özelliği kanıtlanmış ve kakulenin yiyeceklerde koruyucu katkı maddesi olarak kullanılabileceği öne sürülmüştür. Çeşitli hayvan deneylerinde kakulenin; antioksidan, antihipertansif, antibakteriyal, platalet toplanmasını önleyici ve antikanser özellikleri olduğu görülmüştür.
- Yapılan bir çalışmada; 125 gram arpa tohumu (Hordeum vulgare) kavrulup, 50 gram nohutla (Cicer arietinum) karıştırılıp, içine 50 gram kakule eklendiğinde ve bu karışım günde üç çay kaşığı su eşliğinde tüketildiğinde, kan şekerini kontrol altına aldığı belirlenmiştir. Yani kakule, diyabetin tedavisinde de kullanılmaktadır.
- Yapılan deneylerle, kakule ekstratlarının antikanser özellik gösteren doğal katil hücrelerinin sitotoksik aktivitesini arttırmaya aracılık edebileceği bulunmuş ve sonuç olarak; kakule ekstratlarının çeşitli inflamatuar koşullar ve çeşitli kanser türlerini tedavi etmek veya önlemek için tedavi edici ajanlar olarak kullanılabileceği kaydedilmiştir.
- Yine antikanser etkisini ortaya koyan, ratlar üzerinde yapılan farklı bir çalışmada; hepatoselüler (karaciğer hücresi) karsinomaya karşı karaciğerdeki antioksidan enzimlerin (süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz, glutatyon redüktaz) katalaz aktivitesini arttırdığı gözlenmiştir. Kakulenin; karaciğer büyümesi, dislipidemi (kan lipit profilinin bozukluğu), açlık hiperglisemisi ve metabolik sendromu önlemede de etkileri olduğu düşünülmektedir.
- 12 hafta boyunca, günde 3 gram kakule tozu tüketen hipertansiyon hastaları üzerinde yapılan bir çalışmada; kan basıncının önemli derecede düştüğü gözlemlenmiştir.
- Önerilen miktar, bir çay kaşığı dolusu kakule tozunun bal ile günde iki kere alınarak kalp hastalıklarına karşı yararlı olduğu yönündedir.
Bilgilendirme:
Baharatların kraliçesi olarak bilinen kakule, dünyanın en eski ve pahalı baharatlarından biridir. Antik Mısır’da diş temizleyicisi olarak kullanıldığı bildirilmektedir.
Tohumu; çay, kahve, pişmiş gıdalar, şekerlemeler, baharatlar, bisküvi, et ürünleri, şarap, likör gibi ürünlerin içine aroma verici ve katkı maddesi olarak veya tam baharat olarak kullanılmaktadır. Kakulenin yağı, parfümeri ve ilaç endüstrisinde de kullanılmaktadır.
Ülkemizde kakule tohumu içeren kahve tüketimi Güneydoğu bölgesinde yaygınken, Orta Doğu’da ‘’Gahwa’’ olarak adlandırılan geleneksel Arap kahvesine eklenmektedir.
100 gram Kakule’nin besin değerleri:
| CHO (g) | Na (mg) | I | Vit. A (µg) |
| 57,2 | 18 | 5 | 0 |
| Protein (g) | K (mg) | F (µg) | Vit. C (mg) |
| 10,8 | 1120 | 50 | 0 |
| Yağ (g) | P (mg) | Fe (mg) | Vit. B³ (mg) |
| 6,7 | 170 | 100 | 3,3 |
| Kalori (kkal) | Ca (mg) | Mg (mg) | Lif (g) |
| 335,8 | 130 | 230 | 11,3 |
Dispepsi: karnın üst bölgesine yerleşmiş olan şişlik, bir aydan fazla süredir devam eden ağrı, geğirme ve gaz çıkartmayla seyreden şikayetler
Ahmad, M., Qureshi, R., Arshad, M., Khan, M. A., & Zafar, M. (2010). Traditional Herbal Remedies Used For The Treatment Of Diabetes From District Attock (Pakistan). Pakistan Journal Of Botany, 371–381.
Bhaswant, M., Poudyal, H., Mathai, M. L., Ward, L. C., Mouatt, P., & Brown, L. (2015). Green And Black Cardamom In A Diet-Induced Rat Model Of Metabolic Syndrome. Nutrients, 7691-7707.
Bhat, G. M., Nayak, N., Vinodraj, K., Chandralekha, N., Mathai, P., & Cherian, J. (2015). Comparison Of The Efficacy Of Cardamom (Elettaria Cardamomum) With Pioglitazone On Dexamethasone‑Induced Hepatic Steatosis, dyslipidemia, And Hyperglycemia In Albino Rats. Journal Of Advanced Pharmaceutical Technology & Research, 136-140.
Elguindy, N. M., Yacout, G. A., Azab, E. F., & Maghraby, H. K. (2016). Chemoprotective Effect Of Elettaria Cardamomum Against Chemically Induced Hepatocellular Carcinoma In Rats By Inhibiting NF-κB, Oxidative Stress, And Activity Of Ornithine Decarboxylase. South African Journal Of Botany, 251-258.
Majdalawieh, A. F., & Carr, R. I. (2010). In Vitro Investigation Of The Potential Immunomodulatory And Anti-Cancer Activities Of Black Pepper (Piper Nigrum) And Cardamom (Elettaria Cardamomum). Journal Of Medicinal Food, 371-381.
Savan, E. K., & Küçükbay, F. Z. (2013). Essential Oil Composition Of Elettaria Cardamomum Maton. Journal Of Applied Biological Sciences , 42-45.
Verma, S. K., Jain, V., & Katewa, S. S. (2009). Blood Pressure Lowering Fibrinolysis Enhancing And Antioxidant Activities Of Cardamom (Elettaria Cardamomum). Indian Journal Of Biochemistry, 503-506.
