Stres Nedir? Stres’in Beslenme Üzerine Etkileri Nelerdir?

Stres ve beslenme arasındaki ilişki...

430
  • Her yaş aralığında etkisini gösterebilen stresin, öncelikle fizyolojisine, sonra da beslenme ile ilişkisine göz atalım.

Stres anında, beyinde hipotalamus etkilenerek, hormonal sistemde bazı değişiklikler ortaya çıkar. Böbrek üstü bezlerinden; adrenalin, noradrenalin ve kortizol hormonları salgılanır. Bu hormonların salgılanmasıyla vücutta; kan şekeri, kalp atışları, metabolik hız, mide, bağırsak faaliyetleri, stres ve kaygı düzeyinde artış gibi değişiklikler meydana gelir. Yapılan araştırmalar, beslenme ile stres arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir.

Yeterli ve dengeli beslenme, beyin fonksiyonlarının devamlılığını sağlar. Beynimiz, ihtiyacı olan bazı maddeleri yeteri kadar alamadığında, çeşitli hastalıkların yanı sıra; huzursuzluk, yorgunluk, depresyon, aşırı iştah ve iştahsızlık gibi çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir. Özellikle dengeli bir ruh hali için gerekli olan dopamin, serotonin ve norepinefrin gibi nörotransmitterlerin sentezi; C vitamini, B6 vitamini, D vitamini, folik asit ve niasin gibi vitaminlerin varlığına ihtiyaç duyar. Stresin yoğun olduğu durumlarda, makro ve mikro besin öğelerinin yeterli düzeylerde tüketilmesine önem verilmelidir.

  • Şimdi de stres üzerinde ciddi olumlu etkileri bulunan B Vitamini, Selenyum, Demir ve D vitaminini yakından inceleyelim…
B Vitamini

Özellikle folat eksikliği, stresli bireyler arasında çok sık görülür. Folat ve vitamin B12, sinir sistemi için gerekli olan serotonin gibi çeşitli nörotransmitterlerin, sentez ve metabolizmasında etkili tek karbon metabolizması için gereklidir.

B2 vitamini (riboflavin) eksikliği; anemi, inflamasyon, depresyon, migren gibi hastalıklar sonucunda bilişsel işlevi etkiler.

Vitamin B3 (niasin) eksikliği ise; stres ile beraber uykusuzluk, zihinsel karışıklık, duygusal rahatsızlıklar, anksiyete, depresyon ve halüsinasyonlar ile ilişkili olan Pellagra denilen hastalığa neden olur. Özellikle işlenmiş gıdalarda B2, B3 ve B12 gibi vitaminlerin eksik olabileceği bilinmektedir

Selenyum

Selenyum, sinirleri doku hasarından koruyan, bir antioksidan enzim olan glutatyon peroksidazın ana bileşenidir. Eksikliğinde; beyin, kas, böbrek ve karaciğer gibi organlar selenyum tutar. Düşük selenyumlu diyetler tüketen bireylerde daha fazla depresyon ve stres belirtisi gözlenmiştir. Ayrıca, tiroid hormonlarının sentezi ve metabolizması için selenyum gereklidir. Eksikliği, tiroid hormon metabolizmasını etkileyerek strese ve depresyona neden olabilir.

Demir
  • Yapılan bir çalışmada; doğumdan sonraki 10 haftadan 9 aya kadar demir desteğinin, anemili anneler arasında strese bağlı depresif belirtileri iyileştirdiği gözlenmiştir.
D Vitamini

D vitamini reseptörleri, beynin stresle ilişkili olabilecek bölgelerinde bulunmaktadır.

  • Eskimolar arasında yapılan bir çalışmada; omega-3 yağ asitleri ve 25-hidroksivitamin D’nin strese bağlı sinir sistemi bozukluklarındaki önemi görülmüştür.

D vitamini; en fazla somon, uskumru, sardalya gibi yağlı balıklar ve yumurta sarısında bulunmaktadır. Vücutta aktifleşebilmesi için de güneş ışığına ihtiyaç vardır.

Pehlivan, İ., (1994), “Stresle Başa Çıkmada Bireysel ve Örgütsel Stratejiler”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 27(2), 804-814.
Çiftçi, H., Yıldız, E., Mercanlıgil, S.M., (2008), “Depresyon ve Beslenme Tedavisi”, Türkiye Klinikleri, 28, 369-377.
Kocabaşoğlu, N., “Korku ve Anksiyete Devresinin Nörobiyolojisi”, (03.2017)
Borg, S., Verlaan, S., Hemsworth, J., Mijnarends, D.M., Schols, J.M., Luiking, Y.C., (2015), “Micronutrient İntakes and Potential Inadequacies of Community-Dwelling Older Adults: A Systematic Review”, Br. J. Nutr, 113, 1195–1206.
Mikkelsen, K., Stojanovska, L., Prakash, M., Apostolopoulos, V., (2017), “The Effects of Vitamin B on The İmmune/Cytokine Network and Their”, Maturitas, 96, 58-71.
Bodnar, L.M., Wisner, K.L., (2015), “Nutrition and Depression: Implications for Improving Mental Health Among Childbearing-Aged Women”, Biol Psychiatry, 58(9), 679-685.
Beard JL, Hendricks MK, Perez EM, Murray-Kolb LE, Berg A, Vernon-Feagans L, (2015), “Maternal İron Deficiency Anemia Affects Postpartum Emotions and Cognition”, J Nutr. 135, 267–272.
Skogli, H.R., Geoffroy, D., Weiler, H.A., Tell, G.S., Kirmayer, L.J., Egeland, G.M., (2017), “Associations Between Omega-3 Fatty Acids and 25(OH)D and Psychological Distress Among Inuit in Canada”, International Journal of Circumpolar Health, 71(1), 1-8.
MF. High Prevalence of Vitamin D Inadequacy and Implications for Health. Mayo ClinProc. 2006;81:353- 373.

Uyarı! BirBes.com içeriklerinin bir bölümü veya tamamı, BirBes. com – Beslenme Biliminin Geleceği’nin daha önceden yazılı izni ve onayı alınmadan kopyalanamaz, yayımlanamaz, hiçbir ortamda kaydedilemez, değiştirilemez ve uyarlanamaz. Bütün yasal haklar saklıdır.

Yorumlar

avatar
  Abone Ol  
Bildir