Kolostomi Nedir? Kolostomili Hastanın Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Ostomi, “ağız veya açılma” anlamına gelen Latince ostium kelimesinden türetilmiştir. Cerrahi bir girişimle cilt ile bağırsak kanalı arasında oluşturulan açıklık bağırsak ostomisi olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca ostomiler, intestinal yol boyunca kaynaklandığı noktaya göre adlandırılmaktadır (kolostomi, ileostomi ve ürostomi).

Kolostomi Nedir?

Kolostomi; kalın bağırsağın bir kısmının çıkarılması veya by-pass işlemi uygulanması ile kolonun cilde cerrahi olarak açılması olarak tanımlanmaktadır. Kolostominin potansiyel endikasyonları; divertikülit, rektal travma, radyasyon proktiti, distal tıkanıklık, fekal inkontinans, kompleks fistüller, kolon kanseri ve rektal kanser olarak sayılabilir. Travma, enfeksiyon, kanser, konjenital anormallikler ve enflamatuar hastalıklarla ilgili komplikasyonlardan kaynaklı olarak kalıcı veya geçici kolostomi açılması gerekebilir. Bu durum sadece kolostomisi olan hastalar için değil refakatçileri için de hem fiziksel hem de psikolojik açıdan büyük bir uyum gerektirmektedir. Dışkı miktarı, sıklığı ve tutarlılığı diyetten etkilenmektedir.  Dolayısıyla beslenme tavsiyesi ostomili hastalar (kolostomi, ileostomi ve ürostomi) için önem taşımaktadır. Preoperatif başlayan ve hastaneden taburcu olduktan sonrada devam eden bu süreçte ostomili hastaların beslenme durumunun taranması ve izlenmesi gerekmektedir. Ostomilerden kaynaklı komplikasyon oranı %24-59’dur. Dolayısıyla komplikasyonları azaltmak için hasta ve refakatçisine bu konuda eğitim verilmelidir.

Kolostomili Hastanın Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Operasyon sonrasında; çözünmez posa içeriği düşük, yüksek-enerji ve yüksek protein içeren diyet yara iyileşmesini hızlandırması açısından önemlidir. Bol sıvı alınmalıdır. Ameliyattan yaklaşık 6 haftalık bir süreden sonra az posalı beslenmeye geçilmesi önerilmektedir. Dışkı çıkışına göre posa (lif) alımında kademeli bir artış ile normal bir diyete geçilebilir. İlk aylarda süt tüketimi durumunda gaz problemi yaşanabilir. Tıkanma ihtimalini azaltmak için gıdalar çok çiğnenmelidir. Öğün atlamak dışkı ve gaz oranını arttırabildiğinden düzenli aralıklarla yemek yenmelidir. Az ve sık yemek, şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabilir. Kolostomi hastalarında kokunun kontrolü ve gaz çıkışı yaygın bir sorundur. Gaz oluşturma potansiyeline sahip ya da dışkı çıkışında daha fazla kokuya sebep olan gıdalar sınırlandırılabilir. Hasta, farklı gıdaların dışkı çıkışını nasıl etkilediğini gözlemlemelidir. Bazı gıdalar iyi tolere edilemediğinden gaz, kötü koku, diyare (ishal) ve/veya konstipasyona (kabızlık) sebep olabilir.

Çeşitli Durumlarda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yüksek dışkı çıkışı durumunda; yüksek derişimli ve basit şeker içeren sıvılardan ve gıdalardan uzak durulmalı, az posalı gıdalar tercih edilmeli, katı ve sıvılar birbiriyle karıştırılarak tüketilmemeli, az ve sık beslenme (6-8 öğün) uygulanmalıdır.

İnce ve sulu dışkı çıkışı durumunda; dışkı çıkışı gözlemlenerek kontrollü bir şekilde; haşlanmış pirinç, makarna, erişte, ekmek, patates, muz, yulaf, meyve püreleri, fıstık ezmesi, peynir ve basit şeker oranı düşük puding gibi dışkı kıvamını arttıran gıdalar tercih edilebilir. Bol miktarda sıvı alınarak vücudun kaybettiği sıvı yerine konmalıdır. Sıvılar oda ısısında veya ılık olmalıdır.

Gaz ve şişkinlik durumunda; gaz yapıcı yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Kepekli yiyecekler, mısır ve yeşilbiber tüketilmemeli ya da kontrollü bir şekilde tüketilmelidir. Hava yutulmamasına dikkat edilmelidir.