Bamya Nedir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Besinin Adı
Türkçe: Bamya
İngilizce: Okra
Latince: Abelmoschus esculentus

Vatanı ve İklimi:
Önemli bir sebze türü olan bamya, tropikal ve subtropikal bölgelerde yetişebilen ekonomik bir bitkidir. Genellikle sıcak iklimlerde yetiştirilir. Etiyopya kökenli olan bu bitki daha sonra Akdeniz, Kuzey Afrika, Arabistan ve Hindistan’a yayılmıştır.

Bitkisel Özellikleri:
Moench Malvaceae ailesine üye olan, çok kullanılan ve bilinen bamya önceleri ebegümeci ailesine dahil edilmekteydi. Daha sonra Abelmoschus’a tayin edildi. Bitki meyveleri yeşil renklidir ve uzunluğu 5-10 cm arasındadır. Yıllık bir bitki olup beyaz çiçeklere sahiptir.

Faydaları ve/veya Zararları:
Çok değerli bir sebze olan bamya kalp hastalıkları riskini azaltmakta, serum kolesterol seviyesini düşürmekte olup, tip 2 diyabet, sindirim hastalıkları ve bazı kanserler gibi hastalıklar üzerinde olumlu etkiye sahiptir. Sık kullanımı durumlarında böbrek hastalıklarını önleme etkisi de vardır. Bağırsak sistemini sağlıklı tutmaya yardımcı çok değerli çözünmez liftir ve sindirim yollarını tedavi etmek amacıyla da kullanılır. Bamya içerisindeki polisakkaritler, midede yaşayıp kontrolsüz olarak çoğalmaları durumunda mide ülseri ve gastrite neden olabilecek bakterilerin mide mukozasına yapışmasını önleyici etkiye sahiptir. Bu sebeple uzun süreli tüketimi mideyi temizler. Kolon sağlığını korumak için de kullanılır. Diş eti sağlığı açısından da faydalıdır. Sağlığımız için hayati öneme sahip çeşitli vitaminleri, mineralleri ve karbonhidratları içermektedir. İçerisinde önemli biyolojik özelliklere sahip fenolik bileşikler bulunmaktadır. Yüksek antioksidan etkiye sahiptir. Gebelik döneminde de önemli olan bamya yeni hücrelerin ve dokuların oluşumu için önemli B vitamini içeren hayati bir maddedir. İçerdiği bu folik asit gebeliğin dört ve on ikinci haftaları arasında nöral tüp defektlerini önleyici etkidedir. Folik asit özellikle fetüs beyninin büyüme ve gelişmesi açısından da oldukça önemlidir. Yüksek kolesterol içerikli gıdalardan uzak durmanın güç olduğu günümüzde bamya insan vücudunun kolesterol düzeni için iyi bir alternatiftir ve kolesterolü düşürür. Bamya mukilajı, içerisinde bulunan sümüksü maddeyi ifade etmektedir. Bu mukilaj çeşitli kimyasal bileşimlerde, ilaç yapımı ve katkı maddesi yapımında kullanılmaktadır. Asya tıbbında tahriş edici ve inflamatuar mide hastalıklarına karşı koruyucudur ve gıdalarda katkı maddeleri şeklinde de yer almaktadır.  Beta karoten açısından iyi bir kaynak olan bamya göz sağlığı açısından da önemlidir.

Bilgilendirme:
Taze yapraklarından çiçeklerine, tomurcuklarına, saplarına ve tohumlarına kadar her kısmından yararlanılan bamya yeşil bir bitki olup sebze olarak tüketilmektedir. Bitki meyvesindeki özüt tutarlılığı arttırmak için sofralarımızda salatalarda, çorbalarda, güveçlerde taze olarak kullanılmakla birlikte kurutulmuş, haşlanmış veya kızartılmış olarak da tüketilmektedir. Tıbbi uygulamalarda kan hacmi arttırıcı olarak kullanılmaktadır. Bamya içerisinde bulunan mukoza, karaciğer tarafından içine atılmış toksinleri taşıyan kolesterol ve safra asitlerini bağlar. Tohumları yaklaşık olarak %30 oranda yağ içermektedir ve bu yağ insan vücudu için elzem olan linoleik asittir. Günlük diyetimizde iyi bir lif kaynağı olarak yer alabilen bamya, şeker emilimini bağırsak yüzeyinde düzenleyerek kan şekerini stabilize etmeye yardımcıdır. Aynı zamanda sahip olduğu lisin ve triptofan amino asit dengesi sebebiyle ‘mükemmel bir köylü sebzesi’ ismiyle de bilinmektedir. Bamyanın protein kalitesi soya fasulyesiyle karşılaştırıldığında daha fazladır. İçerdiği bu protein ve amino asit dengesi sayesinde baklagil, tahıl bazlı beslenmeye yeterli katkı sağlamaktadır. Özellikle tohumu yüksek kaliteli protein içeriği açısından oldukça zengindir. Dünyada birçok farklı isimle bilinmektedir. İngiltere’de ‘Bayan Parmağı’ olarak bilinen bamya Amerika Birleşik Devletleri’nde ‘Gumbo’ olarak bilinmektedir. Türkiye, Hindistan, Japonya, İran, Pakistan gibi pek çok ülke ve kültürlerde de ticari anlamda önemli yere sahiptir ve bu ülkelerde ticari anlamda yetiştirilmektedir.

100 gram Bamya’nın besin değerleri: