Besinin Adı
Türkçe: Kuş Üzümü
İngilizce: Black Currants
Latince: Ribes Nigrum L.
Vatanı ve İklimi:
Kuş üzümü, Kuzey Amerika, Asya, Avrupa ve Kuzeybatı Afrika’da yetişir. Soğuğa adapte olan kuş üzümü, organik madde bakımından zengin ve pH değerleri 5.5 ile 7 arasında olan iyi drene edilmiş ve derin toprakları tercih eder. Bu da dağlık bölgede meyve yetiştiricilerine avantaj sağlar. Ayrıca ribes ailesindeki bitkiler ısıya daha az toleranslıdır.
Bitkisel Özellikleri:
Ribes adı Arapça veya Farsça’da “ribas” yani asidik tadı olan anlamına gelmektedir ve berry ailesindeki meyveler için kullanılır. Orta boy çalılarda yetişirler, genellikle pembe, sarı ve beyaz kokulu çiçeklere sahiptirler ve tohumları genellikle pürüzsüzdür.
Faydaları ve/veya Zararları:
Kuş üzümü C, B ve A vitaminleri için zengin bir kaynak olup, turunçgillerde bulunan C vitamininden yaklaşık 4 kat daha fazla miktarda C vitamini bulundurur. Pektin, fruktoz ve mineral içerir. Kuş üzümünün tohumu, gamma linoleik asit olmak üzere birçok esansiyel yağ asitlerini içerir. Ayrıca kuş üzümü yaprakları ve tomurcukları fenolik bileşikler açısından zengindir ve yüzyıllardır bitkisel ilaçlarda kullanılmaktadır. Rusya’da kuş üzümü yaprakları, yeşil çaya benzer bir aromada çay yapmak için kullanılır.
İştah açıcı, sindirimi düzenleyici, diüretik, antiinflamatuar ve antiromatizmal etkilere sahiptir. Diğer berry meyveleri gibi kuş üzümü de içerdiği fitokimyasallar sayesinde kronik hastalıklara, kansere ve kalp hastalıklarına karşı olumlu bir etki gösterir. Çok sayıda fenolik bileşikler içerdiğinden ve yüksek antioksidan aktiviteye sahip olduğundan kuş üzümü fonksiyonel gıda enstitüsü için vazgeçilmez bir meyvedir. Diğer berry meyveleri ve kuş üzümü fenolik bileşiklerden; antosiyaninler, flavonoller, ellagitaninler, hidroksi benzoik asit, hidroksisinamik asit ve proantosiyaninlerden zengindir. İçerdiği fenolik bileşikler serbest radikalleri azaltarak kanserden korur, bağışıklık sistemini güçlendirir ve tümör oluşumunu engeller.
Bilgilendirme:
1400’lü yılların başlarında yabani kuş üzümü, bitki uzmanları tarafından ilaç olarak toplanmaya başlanmıştır. 1500’lü yıllarda ise evcilleştirilmeye başlamıştır. 200 yıl kadar sonra kırmızı kuş üzümü (Frenk üzümü) Batı Avrupa’nın bahçelerini süsleyen en popüler meyvesi olmuştur. Frenk üzümü, meyve sularında ve genellikle jöle, şurup yapımında tercih edilir.
Siyah kuş üzümü ise Rusya’da çiftçi pazarlarında satılmıştır. Her ne kadar güçlü nahoş tatları kuş üzümünün taze tüketimini zorlaştırsa da, meyve sularında, reçellerde, şuruplarda ve şaraplarda oldukça tercih edilen bir meyvedir. Berry ailesindeki meyvelerin yaklaşık %75’i meyve suyu yapımında kullanılmaktadır. Kuş üzümü de yoğurt ve diğer süt ürünlerini renklendirmek için kullanılan meyvelerden biridir.
100 gram Kuş Üzümü’nün besin değerleri:
| CHO (g) | Na (mg) | I | Vit. A (µg) |
| 66,8 | 9 | 0 | 0 |
| Protein (g) | K (mg) | F (µg) | Vit. C (mg) |
| 3 | 813 | 0 | 13,7 |
| Yağ (g) | P (mg) | Fe (mg) | Vit. B³ (mg) |
| 1,3 | 86 | 2,1 | 0 |
| Kalori (kkal) | Ca (mg) | Mg (mg) | Lif (g) |
| 303,3 | 77 | 39 | 3,4 |
Barney, D. L. (July–September 2000). Commercial Production of Currants and Gooseberries in the Inland Northwest and Intermountain West of the United States: Opportunities and Risks. HortTechnology, 10(3).
Nilda Ersoy, Muhammed Küpe, Mutallip Gündoğdu, Gulce İlhan, Sezai Ercisli. (2018). Phytochemical and Antioxidant Diversity in Fruits of Currant (Ribes spp.). Not Bot Horti Agrobo, 46(2):381-387.
