Vitiligo Nedir? Neden Olur? Belirtileri ve Çeşitleri Nelerdir? Vitiligo’da Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Vitiligo, melanin pigmenti ve melanosit hücrelerinin yıkımı ile ortaya çıkan, deride renk açılmalarının gözlemlendiği bir pigmentasyon bozukluğudur. Kadın ve erkek cinsiyetini eşit oranda etkileyen hastalık, kişinin fiziksel kapasitesinde bir azalmaya neden olmaz, ancak kişinin fiziksel görünümünde meydana gelen farklılık nedeniyle, hastalar sosyal açıdan yıpranmış olabilirler. Fiziksel görünüşü direkt etkilemesi, özgüven gelişiminde yetersizliklere, kişilerde psikolojik bozukluğun ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

Doğumdan itibaren yaşamın her döneminde başlayabilen hastalık, sıklıkla çocukluk veya genç erişkin dönemde ortaya çıkmaktadır. Çocuklukta başlayan vitiligo, önemli psikolojik travmalarla ilişkilendirilmiştir. Ruhsal veya fiziksel bir stresin vitiligonun başlamasında etkili olduğu görüldüğünden, tedavide dermatolojik tedaviye ek olarak psikiyatrik destek ve gerekli görülürse psikotrop* ilâçların kullanılması önerilmektedir.

• Yapılan bir çalışmada; çocuklarda görülen vitiligonun abur cubur tüketimi ve yetersiz beslenme ile ilişkisi olabileceği düşünülmektedir.

Vitiligo hastalarının %10’undan fazlasında aile öyküsü mevcuttur. En sık görülen bölgeler; yüz, göz, ağız ve burun çevresi, el sırtları, aksilla*, meme başları, penis, vulva, diz ve dirseklerdir. Vitiligo lezyonları, bu bölgelerde küçük beyaz lekeler şeklinde başlayıp genişleyebilir. Vitiligo lezyonları genel olarak, sınırları belirli, yuvarlak veya oval, değişken boyutlarda, süt beyaz renkte maküller* şeklinde görülmektedir.

Vitiligo Türleri Nelerdir?

Lezyonların dağılımının bir ya da iki dermatoma uygunluk göstermesine dermatomal yani segmental vitiligo denir. Dermatomal vitiligo, klinik olarak en az görülen tür olup, lezyonlu bölgelerde terleme bozukluğu da görülebilir.

Jenarilize vitiligo ise, birden çok sayıda yaygın beyaz lekenin görüldüğü tür olup, bu maküller sıklıkla simetriktir ve ekstansör yüzeylerde görülür. Klinik olarak en sık görülen formdur. Vitiligo alanları üzerindeki kıllar genellikle beyazlaşır, bazı durumlarda deri normal iken sadece kılların beyazlaştığı görülmüştür.

Vitiligo, hayati tehlike oluşturmayan bir hastalık olsa da, kişilerde kozmetik bozukluklara ve duygusal strese yol açtığından tedavisi gereklidir. Gerek beslenme gerekse psikolojik tedavide en önemli rol hastadadır; hastanın tedaviyi isteyip istememesi tedavi sürecine karar vermede etkilidir.

• Tedavideki başarı, hastalığın yaygınlığına, birlikte görülen diğer hastalıklara, hastanın yaşına, deri rengine, tedavinin türüne, beslenme durumuna ve tedavi sürecine bağlı olarak değişebilmektedir. Vitiligo tedavisinin başarılı sonuçlanmasının hastanın psikolojik durumu açısından çok önemli olduğu unutulmamalıdır.

Vitiligo Hastalığının Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

1. Altta yatan hastalığa yönelik tedavi,
2. Bağışıklığı güçlendirecek ek beslenme takviyeleri ile oluşturulan tedavi,
3. Psikolojik yardım almaya yönelik tedavi,
4. Özel tedavi biçimleri,

olarak dörde ayrılır.

Vitiligo Hastalığının Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Diyabet, tiroid hastalıkları ve pernisiyöz anemi* gibi otoimmün* hastalıklar veya iris ve retinal pigmenter anomaliler gibi rahatsızlıklar ile beraber görülebilen vitiligo hastalığının, yanında seyreden bir hastalık varsa mutlaka hastalıklar dikkate alınarak bir beslenme programı hazırlanmalıdır.

Vitiligo hastalığında, diyetisyen yardımıyla hazırlanan beslenme programı, dengeli ve düzenli beslenmeyi sağlayarak yaşam kalitesini arttırıp, psikolojik olarak rahatlama sağlayacaktır.

Vitiligo ile ilgili yapılan çalışmalara bir göz atalım…

• Yapılan bazı çalışmalarda; immün hastalıklarla beraber ortaya çıkabilen vitiligonun, bağışıklık sisteminin bozulmasına bağlı olarak gelişmiş olabileceği düşünülmektedir. Güçlü bir bağışıklık sistemi, vitiligo hastalığının tedavi sürecine yardımcı olacaktır.
• Bir çalışmada; tedavi sırasında hastalara 6 ay boyunca alfa-lipoik asit, C vitamini, E vitamini ve PUFA* içeren dengeli bir ek takviye verilmiştir. Çalışmanın sonucunda; vitiligo ile ilişkili oksidatif stresin azaldığı ve bu sayede tedavinin klinik etkinliğini önemli ölçüde arttırdığı gözlemlenmiştir.
• Vitiligonun ortaya çıkmasının, bir toksik hasar ve bazı metabolik yolların düzensizliğinden kaynaklanıyor olabileceği düşünülmektedir.
• Çinko ve A vitamini, normal epitel gelişiminde önemli rol oynamaktadır. Bakır, çinko ve selenyum serbest radikal hasarını engellemede önemli minerallerdir.
• Çinko, bakır, kobalt, nikel, demir, manganez ve kalsiyumun, melanin sentezini etkileyerek tedaviye yardımcı olduğu bilinmektedir. Doğruluğu kesin olmamakla birlikte, çinkonun tedaviye faydalı olabileceği de düşünülse de, bakırın etkisi ise tartışmalı bir konudur.
• Bazı çalışmalarda; vitiligo tedavisinde, B12 ve E vitaminlerinin etkisi olduğu belirtilmiştir.
• Bir araştırmada; tedavi süresince güneş ışığı alan vitiligolu hastaların, tedaviye ek olarak B12 vitamini ve folik asit kullanmaları sağlanmıştır. Tedavi sonucunda, hastaların yarısında repigmentasyon yani iyileşme gözlemlenmiştir. Yine birkaç araştırmada, folik asit ve B12 takviyesinin, tedavide önemli bir düzelmeye yol açtığını saptamıştır.
• Minerallerden manganez, kobalt, kalsiyum, selenyum, nikel, askorbik asit ve demirin vitiligodaki tedavi sürecine etki edip, azalttığına dair çalışmalar bulunmaktadır.

Hastalıklara karşı direnç mekanizmasının her zaman çalışması için sağlıklı beslenmek şarttır. Beslenmenin düzenlenmesi ile tedavi sürecinin hızlandığı bilindiğinden, vitiligo hastalığının tedavisinde; doktor, diyetisyen ve psikolog desteği gereklidir.