Besinin Adı
Türkçe: Siyah Turp
İngilizce: Black Radish
Latince: Raphanus sativus L. var. niger
Vatanı ve İklimi:
Latince ismi Raphanus sativus L. var. niger olarak bilinen siyah turp, turpgiller familyasına mensuptur. Brokoli ve brüksel lahanası gibi siyah turp da, sağlık durumunu devam ettirici bileşenler içermektedir. Avrupa ülkelerinde genellikle taze tüketilirken, Meksika ve Asya bölgesinde ise genellikle çiğ veya turşu olarak tüketilmektedir. Ayrıca Meksika’da uygulanan geleneksel-alternatif tıpta; safra taşlarının tedavisi için önemli bir yer edinmiştir. Etnobotanik* dalında çok yönlü incelenmektedir.
Bitkisel Özellikleri:
Turp genotiplerinden kırmızı ve küçük kökleri olanlara fındık, beyaz köklülere kestane, siyah köklülere ise bayır turpu denilmektedir. Anadolu ve Avrupa’da yaygın olarak yetiştirilen tipi; daha silindirik-yuvarlak ve küçük yapılı, siyah renkli (R. sativus L. var. niger) ve kırmızı renkli turplardır (R. sativus convar. radicula). Aromaları, Güney ve Doğu Asya’da yetiştirilen turplara göre daha kuvvetlidir.
Turp, C vitamini içeriği açısından zengin besinlerdendir. Kuru madde içeriği turp çeşitlerine göre değişiklik göstermekle birlikte, yetiştirilme bölgesine ve yetişme ayına bağlı olarak da değişebilmektedir. Siyah turpun özü, yüksek miktarda izotiyosiyanat (izotiyosiyanat benzil, izotiyosiyanat alil) içermektedir. Aynı zamanda glukosinolatlar, sülfatlar, sistein bakımından zengin proteinler, karotenoid gibi antioksidan özellik sağlayan bileşenler içeren bir sebzedir.
Faydaları ve/veya Zararları:
Siyah turp tüketimi, metabolik ve hormonal değişiklere katkı sağlayarak, karaciğerde bulunan enzimlerin biyoaktivitesine pozitif etki göstermektedir.
- Besin içeriğinin incelendiği araştırma sonuçlarına göre; siyah turp köklerinin, yüksek miktarda antioksidan aktivite gösterdiği, kırmızı ve beyaz turpların ise; karotenoid içeriği açısından zengin olduğu belirtilmiştir.
Genellikle Ege Bölgesinde; solunum sistemleri, böbrek ve boşaltım organları için siyah turp kullanılarak ilaç yapılmaktadır. Siyah turpun suyunun, plazma kolesterol seviyelerini düşürdüğü ve safra taşlarını çözdüğü tespit edilmiştir. Önemli özelliklerden biri antioksidan ve terapötik aktivite göstermesidir.
Bilgilendirme:
Siyah turp, diyetlerde önemli bir yer tutmaktadır. Çiğ olarak tüketilip, salata ve yemeklerde kullanılmaktadır. Sağlık açısından oldukça önemli bir besin niteliği taşımaktadır. Alternatif tıpta pek çok kullanıma alanına sahiptir. Her besinde olduğu gibi aşırıya kaçmamakla birlikte sık sık tüketilmesinde fayda vardır.
100 gram Siyah Turp’un besin değerleri:
| CHO (g) | Na (mg) | I | Vit. A (µg) |
| 1,9 | 18 | 8 | 2 |
| Protein (g) | K (mg) | F (µg) | Vit. C (mg) |
| 1 | 322 | 30 | 27 |
| Yağ (g) | P (mg) | Fe (mg) | Vit. B³ (mg) |
| 0,2 | 29 | 0,8 | 0,4 |
| Kalori (kkal) | Ca (mg) | Mg (mg) | Lif (g) |
| 13,6 | 33 | 15 | 2,5 |
Terapötik: Tedavi edici.
Castro‐Torres, I. G., De La O‐Arciniega, M., Gallegos‐Estudillo, J., Naranjo‐Rodríguez, E. B., & Domínguez‐Ortíz, M. Á. (2014). Raphanus Sativus L. Var Niger As A Source of Phytochemicals for The Prevention of Cholesterol Gallstones. Phytotherapy Research, 28(2), 167-171.
Duman, A. (1999). Türk Kültürü ve Bitkiler. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, (12).
Evans, M., Paterson, E., & Barnes, D. M. (2014). An Open Label Pilot Study to Evaluate The Efficacy of Spanish Black Radish on The İnduction of Phase I And Phase II Enzymes in Healthy Male Subjects. BMC Complementary and Alternative Medicine, 14(1), 475.
Hanlon, P. R., Webber, D. M., & Barnes, D. M. (2007). Aqueous Extract From Spanish Black Radish (Raphanus Sativus L. Var. Niger) İnduces Detoxification Enzymes in The HepG2 Human Hepatoma Cell Line. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 55(16), 6439-6446.
Seçim, Y. Türk Mutfağında Kullanılan Bazı Fonksiyonel Gıdalar ve Özellikleri2.
