Turp Nedir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Turp Nerede Ve Ne Zaman Yetiştirilir? Turp Besin Değerleri

0 178

Besinin Adı
Türkçe: Turp
İngilizce: Radish
Latince Adı: Raphanus sativus

Vatanı ve İklimi:
Günümüzde en fazla Çin’de, ardından Japonya, Kore ve Güney Asya’da yetiştirilen Turp, Brassicaceae (Turpgiller) familyasında bulunan fonksiyonel bir besindir. Ülkemizde turp üretiminin %70-80’i Osmaniye’de, geri kalan kısmı ise Kahramanmaraş, İçel, Hatay, Ankara ve Konya illerinde gerçekleşmektedir. Dünya genelinde, çoğunlukla ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde yetiştirilirken, ülkemizde kasım ve aralık ayında ekimi yapılmaktadır.

Bitkisel Özellikleri:
Turplar farklı boyut, renk, şekil ve yetiştirilme şekillerine göre 3 gruba ayrılırlar.
Kırmızı köklere sahip olanlarına; fındık (R. sativus convar. radicula)
Beyaz köklere sahip olanlarına; kestane (R.sativus L. var. longipinnatus, Daikon, Japon turpu)
Siyah köklere sahip olanlarına; bayır turpu (R. sativus L. var. niger) isimleri verilmektedir.
Güney ve Doğu Asya’da yetiştirilen beyaz (uzun, silindirik şekilli) turpların aromaları, diğer turp çeşitlerine göre daha hafiftir. Daha çok, Avrupa ve Anadolu’da yetiştirilen kırmızı renkli (küçük, yuvarlak ve silindirik yapılı) turpların ve siyah renkli turpların aromaları ise daha kuvvetlidir.

Faydaları ve/veya Zararları:
Turp; askorbik asit (C vitamini), folik asit, riboflavin, B6 vitaminlerinden ve potasyum (K), magnezyum (Mg), kalsiyum (Ca) minerallerinden oldukça zengin bir besindir. Siyah turp köklerinin, yüksek miktarda antioksidan aktiviteye sahip olmasının, kanser önleyici etkiye sebep olduğu bilimsel çalışmalarca kanıtlanmıştır. Bununla birlikte, beyaz ve kırmızı turpların karotenoid* içeriği bakımından oldukça zengin olduğu tespit edilmiştir. Bu durum beyaz ve kırmızı turpa da antioksidan özellik kazandırmaktadır.

Turpun sağlık üzerine etkileri arasında; kabızlık giderici, diyabet hastalığı riskini azaltıcı, sindirim sistemini güçlendirici ve mide rahatsızlıklarını dindirici özellikleri vardır. Aynı zamanda, iltihap sökücü özelliği sayesinde astım belirtileri üzerinde pozitif etkileri bilinmektedir. Mesane hastalıklarında, migrende, damar sertliğinde, romatizmada, diş etlerini kuvvetlendirmede ve cinsel gücü arttırmada etkin rol oynayarak tedaviye yardımcı olduğu bildirilmiştir. Turpun oksidatif hasarı önemli seviyede azalttığı, DNA’da sarmal kırılmaların önüne geçtiği, kadınlarda menopoz sonrası süreçte, meme kanseri riskini ciddi derecede azalttığı belirtilmiştir. Ciltteki sivilceleri ve egzamayı geçirmede, saçlara parlaklık vermede etkili olduğu bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir.

Turpta; glukorafanin*, glukosin, goitrin*, glukobrasinin* ve glukosinolatlar* mevcuttur. Birçok glukosinolat ve goitrin içeriği sayesinde turp, öksürüğe karşı faydalı etkilere sahip bir kök besin olmaktadır. Bu nedenle öksürük şuruplarının yapımında, beyaz turp suyu ilave edilmektedir. Aynı zamanda; antimikrobiyal, antibakteriyel ve antifungal özelliklere sahiptir. Siyah ve Bayır çeşitlerinin; bakterilerin tamamını, virüsleri ise kısmen öldürücü özellikleri vardır.

Bilgilendirme:
Avrupa’da yetiştirilen turplar daha çok taze olarak tüketilmektedir. Asya’da iri turpların yumruları genellikle pişirilerek tüketilmekte, aynı zamanda turşu yapımında da sıkça kullanılmaktadır. Güney Amerika’da siyah turp safra taşı oluşumunu engelleme ve yükselmiş kan yağ seviyesini azaltma gibi tıbbi amaçlarla tüketilmektedir. Dünyada turp üretimi yılda yaklaşık 7 milyon tondur. Bu üretim, bütün sebze üretimleri arasında tahminen %2’lik bir yer kaplamaktadır.

Turpun besin içeriğini oluşturan öğeleri; çözünebilir şeker, kuru madde, ham lif, protein, C vitamini ve nitrattır.

  • Yapılan çalışmalara göre; turpun taze ve pişirilmiş içerikleri karşılaştırılmış, taze turptaki izosiyanat* oranının, dilimlenip 30 dakika kadar pişirilen turplara oranla yedi kat daha fazla olduğu belirtilmiştir. Bu sebep ile turpu taze olarak tüketmenin daha doğru olduğu belirtilmiştir.

100 gram Turp’un besin değerleri:

CHO
(g)
Na
(mg)

I
(µg)

Vit. A
(µg)
2,41582
Protein
(g)
K
(mg)
F
(µg)
Vit. C
(mg)
14503027
Yağ
(g)
P
(mg)
Fe
(mg)
Vit. B³
(mg)
0,2360,80,5
Kalori
(kkal)
Ca
(mg)
Mg
(mg)
Lif
(g)
15,841191,2

 

*Karotenoid: Klorofilden sonra doğada en yaygın olarak bulunan renk pigmentleridir. Karotenoidler, genel olarak yağda çözünen, bitkisel ve hayvansal ürünlere sarıdan kırmızıya kadar renk veren bileşiklerdir.
*Glukosinolat: Glukosinolatlar genellikle Brassica (Cruciferae) familyasındaki bitkilerde yer alan, S ve N içeren ikincil bitki metabolitleridir. Sebzeye tipik kokusunu ve tadını veren glikoz bileşenidir.
*Glukorafanin: Glikosinolatların farklı molekül yapılarından biridir.
*Goitrin: Glikosinolatların farklı molekül yapılarından biridir.
*Glukobrasinin: Glikosinolatların farklı molekül yapılarından biridir.
*İzosiyanat: Bir azot, bir karbon, bir de oksijen atomundan oluşan reaktif grubun (-nco) ve bu reaktif grubu içeren bileşiklerin genel adı.

Economic Threshold for Wild Radish ( Raphanus raphanistrum. BOZ, Özhan. 2004. Aydın : Adnan Menderes University, Faculty of Agriculture, Plant Protection Departmen, 2004, s. 173-177.
Effect of drip irrigation frequency on radish ( R a p h a n u s s a t i v u s. Wan, Shuqin ve Kang, Yaohu. 2006. China : s.n., 2006, ORIGINAL PAPER, s. 161-174.
Effect of soil water potential on radish (Raphanus sativus L.) growth and water use under drip irrigation. Kang, Yaohu ve Wan, Shuqin. 2005. s.l. : ELSEVİER, 2005, s. 275-292.
HERGENÇ, Prof.Dr.Gülay. 2015. Turp. Beslenme,Sağlık ve Hastalıkta BİTKİLER. İstanbul : Nobel Tıp Kitabevleri, 2015, s. 444-445.
Nutritional Quality and Health Benefits of Vegetables: A Review. Dia, João Silva. 2012. Portugal. : Technical University of Lisbon, 2012, Cilt 3, s. 1354-1374.
SAĞLIK VE BESLENME AÇISINDAN SEBZELERİN ÖNEMLİ. ERİŞ, Doç.Dr. Atilla ve YANMAZ, Ass. Ruhsar. Ankara : s.n., s. 25-40.
Turp (Raphanus sativus L.) Sebzesinin Fonksiyonel Gıda Olarak Değerlendirilmesi. AKAN, Selen, et al. 2013. 23, Ankara : Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü, 2013, Cilt 3, s. 289-295.

Uyarı! BirBes.com içeriklerinin bir bölümü veya tamamı, BirBes. com – Beslenme Biliminin Geleceği’nin daha önceden yazılı izni ve onayı alınmadan kopyalanamaz, yayımlanamaz, hiçbir ortamda kaydedilemez, değiştirilemez ve uyarlanamaz. Bütün yasal haklar saklıdır.

Yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.