Domates Nedir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Domates Nerede Ve Ne Zaman Yetiştirilir? Domates Besin Değerleri

357

Besinin Adı
Türkçe: Domates
İngilizce: Tomato
Latince: Lycopersicon Esculentum

Vatanı ve İklimi:
Domates, ana vatanı Güney Amerika ve Peru olmasına rağmen, ülkemizde de büyük çapta üretim alanına sahip bir sebze olup, hem Dünya’da hem Türkiye’de sebze üretiminde ilk sıralarda yer almaktadır.
Domates Ekvatordan Alaska’ya kadar geniş bir iklim aralığında yetiştirilebilmektedir. Bu durum farklı çevre koşullarına adapte olabilen çeşitlerin geliştirilmesiyle mümkün olmuştur. Çok değişik çevre koşulları ve kullanımlara adaptasyon gösteren çeşitlerin geliştirilmesi, Lycopersicon cinsinde mevcut büyük genetik varyabilite zenginliğinin bir yansımasıdır. Bununla birlikte domatesin özellikle aşırı sıcaklık, tuzluluk, kuraklık ve çevre kirliliği gibi birçok çevresel stres koşullarına hassas olduğu bilinen bir gerçektir.
Domates yıl boyunca marketlerde bulunabilir fakat domates sezonu temmuz-ekim aralığındadır.

Bitkisel Özellikleri:
Domatesin bileşiminin önemli bir kısmını diğer birçok meyve ve sebzede olduğu gibi su oluşturmaktadır. Domatesin bileşenleri; başta domatesin tipi (sofralık, çeri), çeşidi, uygulanan kültürel işlemleri, yetiştirme ortamı (tarla, sera), bölgesi, hasat zamanı gibi faktörlere göre farklılıklar gösterebilmektedir.

Faydaları ve/veya Zararları:
Domates ve domates ürünlerinin yüksek likopen içerikleri nedeniyle bazı kanser tipleri, kalp damar hastalıkları, alzheimer, gibi rahatsızlıklara karşı koruyucu etkisi olduğu belirtilmiştir. Diyette yer alan domates ve domates ürünlerinin besin değeri; niasin, K1 vitamini, folat gibi bazı vitaminler ve minerallerden, özellikle potasyum açısından zengin bir kaynaktır. Domates taze olarak tüketilmesinin yanında, salça, konserve, domates kurusu, domates suyu, ketçap gibi birçok ürüne işlenebilmektedir.
Domates ve domates ürünleri sağlıklı beslenme ve diyet lifi açısından önemli bir kaynak olduğu bilinmektedir.
Beslenme açısından günlük gereksinim düzeyleri dikkate alındığında domates kurusu, potasyumun yanında demir açısından da önemli bir besindir. Günlük diyette yer alma düzeylerine göre değerlendirme yapıldığında taze domates bu anlamda daha önde yer almaktadır.
Yetişkinler için günlük C vitamini ihtiyacını önemli ölçüde karşılayabilmektedir.  Bu veriler göz önüne alındığında özellikle taze domates ile birlikte domates suyunun C vitamini için önemli bir kaynak olduğu görülmektedir. Yine domates ve domates ürünleri folik asit ve K vitamini açısından önemli bir besindir. İçerdiği A vitamini sayesinde de antioksidan özellik kazanır.

Bilgilendirme:
Domates ürünlerindeki bileşen miktarları kuru madde artışına paralel artış göstermektedir. Toplam kuru madde üzerinden değerlendirildiğinde ise bileşiminde makro düzeyde karbonhidratlar oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Karbonhidrat olarak basit şekerlerden glikoz ve fruktoz temel bileşenleridir. Domatesin bileşiminde protein ve yağ oranı ise genellikle %1’in altındadır. Protein ve yağ oranı, taze domates ve domates ürünlerinde karbonhidrata göre oldukça düşüktür. Makro bileşenlerin yanı sıra, C vitamini ve B-karoten de domatesin önemli bileşenleridir. Domates Karotenoidler grubunda yer alan likopen acısından önemli bir kaynaktır. Nitekim günlük diyet ile alınan likopenin yaklaşık %85’inin domates ve domates ürünlerinden alındığı belirtilmektedir. Domates mikro düzeyde bazı vitaminler açısından değerli bir besin kaynağıdır. Domates ve domates ürünleri önemli bir besin kaynağı olmasının yanında vücutta önemli fonksiyonel özelliklere sahip karotenoitler açısından da oldukça zengindir.

ÖZETLE:  Beslenme özellikleri açısından domates; çok az yağlı, doymuş yağ asitlerini içermeyen, sodyum miktarı düşük, kolesterol oranı düşük, likopen miktarı yüksek, a ve c vitaminlerinden zengin, iyi bir potasyum kaynağı olan bir besindir.

100 gram Domates’in besin değerleri:

CHO
(g)
Na
(mg)

I
(µg)

Vit. A
(µg)
2,631,199
Protein
(g)
K
(mg)
F
(µg)
Vit. C
(mg)
0,92352419,3
Yağ
(g)
P
(mg)
Fe
(mg)
Vit. B³
(mg)
0,2220,30,7
Kalori
(kkal)
Ca
(mg)
Mg
(mg)
Lif
(g)
17,49111,3

 

Bazı sanayi domatesi çeşitlerinin Kök–ur nematodları [Meloidogyne incognita (Kofoid & White) Chitwood]’na dayanıklılıklarının araştırılması. Google akademi

(Abushita, A., A. Daood, H.G., Biacs, P., A., 2000. Change in Carotenoids and Antioxidant Vitamins in Tomato as a Function of Varietal and Technological Factors. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 48: 2075-2081.2016. Ulusal Gıda Kompozisyon Veritabanı. Google akademi

Anonymous, 2016. United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service, National Nutrient Database for Standard Reference Release 28 (https://ndb.nal.usda. gov/ ndb/foods/).

Beecher, G., R., 1998. Nutrient Content of Tomatoes and Tomato Products, Experimental Biology and Medicine, 218 (2): 98-100

Frusciante, L., Barone, A., Carputo, D., Ercolano, M., R., Rocca, F., D. ve Esposito, S., 2000. Evaluation and Use of Plant Biodiversity for Food and Pharmaceuticals. Fitoterapia, 71: 66-72.

Shi, J., Maguer, M., L., 2000. Lycopene in Tomatoes: Chemical and Physical Properties Affected by Food Processing, Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 40 (1): 1-42.)

Gölükcü, M., Toker, R., Tokgöz, H., ‘DOMATESİN BESLENME ÖZELLİKLERİ VE GIDA SANAYİSİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ’, TTOB_Dergi17, 46_51

Carolyn W, Tomatoes Food $ense Guide to Eating Fresh Fruits and Vegetables, March 2011

Ercan. N, Ayar. F, Şensoy. A, Temirkaynak. M, (2002) ‘BAZI DOMATES ÇEŞİTLERİNİN ANTALYA KOŞULLARINDA AÇIKTA YETİŞTİRİLME OLANAKLARI ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA’, AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2002, 15(2),101-105.

Uyarı! BirBes.com içeriklerinin bir bölümü veya tamamı, BirBes. com – Beslenme Biliminin Geleceği’nin daha önceden yazılı izni ve onayı alınmadan kopyalanamaz, yayımlanamaz, hiçbir ortamda kaydedilemez, değiştirilemez ve uyarlanamaz. Bütün yasal haklar saklıdır.

Yorumlar

avatar
  Abone Ol  
Bildir