Fenilketonüri ve Anne Sütü

Anne sütü önemli içeriği nedeniyle, ilk 6 ayda bebekler için en uygun besindir. Bebeğin ilk 6 ayından sonra da uygun tamamlayıcı beslenmeye başlanarak, 2 yaşına kadar sürdürülmesi önerilir. Bu öneri, bebeklerin bağışıklık sistemi ve sindirim sisteminin gelişmesi açısından olduğu kadar bebeğin anneyle bağının sağlanması ve uygun besin gereksinimini sağlaması amacıyla çok önemlidir.

Peki ya fenilketonüri hastalık tanısı alan, fenilketonürili bebekler için anne sütü tüketimi güvenli midir?

Geçmiş yıllarda fenilketonüri hastalarında, annelerin PKU’lu çocuklarda emzirmeyi kesmelerinin çocuklara tedavide uygulanan düşük fenilalaninli beslenmede etkili bir yol olduğuna inanılıyordu. Fakat 1980’li yılların başında yapılan çalışmalarla anne sütünün fenilalanin aminoasidini düşük konsantrasyonlarda içerdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, anne sütü takviyeli, fenilalanin içermeyen uygun aminoasit karışımlarıyla fenilketonürili bebeğin beslenmesi sağlanmaya başlanmıştır.

Olgun anne sütündeki fenilalanin değeri anneden emzirildiği zamanla birlikte gün içinde değişiklik göstermektedir. Bu nedenle, hastalarda fenilalanin değerinin kontrollü olarak takip edilebilmesi amacıyla ölçü açısından anne sütünün biberonla verilmesi gerekmektedir. Anne sütüyle birlikte kan fenilalanin düzeylerinin de kontrolü yapılarak ona göre anne sütüyle beslenme yapılır.

Ülkemizde fenilketonüri tanısı almış 41 bebekte yapılan bir çalışmada, emzirilen PKU’lu bebeklerin emzirilmeyen PKU’lu bebeklere göre daha düşük kan fenilalanin konsantrasyonlarına sahip olduğu gösterilmiştir. Ayrıca bu çalışmada; emzirilmeyen PKU’lu bebeklerde ilk yıldaki ortalama kilo alımı emzirilen PKU’lu bebeklere göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Yaşamın ilk yılında anne sütü ile beslenme, PKU’lu çocuklarda hem kilo alımı hem de kan fenilalanin konsantrasyonları açısından olumlu bulunmuştur.

Kanada ve Amerika’da yapılan 103 PKU’lu annesiyle yapılan bir çalışmada, annelerin bebeklerini emzirmeye yönlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yine ABD’de yapılan başka bir araştırmada, anne sütünün kan fenilalanin düzeylerini korurken, emzirmenin bu konuda kontrolü sağlamak amacıyla yararlı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca PKU’lu çocukların annelerine gerekli metabolik desteği sağlayan hemşirelerin de bebekler için en uygun tedaviyi sağlamanın yanında emzirmeyi teşvik etmesinin gerekliliği bildirilmiştir. Bu çalışmada da, anne sütü ile beslenen PKU’lu bebeklerin kan fenilalanin düzeylerinin normal aralıkta(120-360 µmol / L) ve standart ticari formüllerle beslenen PKU’lu bebeklere kıyasla fenilalanin konsantrasyonlarının 120 µmol / L daha düşük olduğu gözlemlenmiştir.

Brezilya’da yapılan bir çalışmada da, fenilketonürili bebeklerin emzirmesiyle kan fenilalanin konsantrasyonları arası ilişki araştırılmıştır. Çalışmaya katılan bebeklerin %80’i normal indeksler içinde güvenli fenilalanin konsantrasyonlarını korumuştur. Sonuç olarak, PKU’lu çocuklarda devamlı emzirme, fenilalanin düzeylerinin sıkı bir şekilde kontrol edilmesi ve emzirmenin etkilerinin çocuk gelişimi üzerinde izlenmesi şartıyla güvenli olduğu belirtilmektedir.