Çocuklarda Beslenme Alışkanlıklarının Geliştirilmesi

Çocukluk çağının en sık görülen sağlık problemlerinden birisi obezitedir. Obezite; vücuttaki yağ miktarının artması, endokrin, metabolik ve davranış değişiklikleriyle karakterize olan, çok etkenli bir hastalıktır. Ülkemizde 0-5 yaş arasındaki her 10 çocuktan biri ve 5 yaş üzerindeki her 5 çocuktan birisi fazla kiloludur.

Obezite oluşumunu etkileyen birçok faktör olmakla beraber, aşırı ve yanlış beslenme ile, fiziksel aktivite yetersizliği en önemli nedenler olarak kabul edilmektedir. Öyleyse bu konuda ebeveynlere düşen görev oldukça önemlidir.

• Çocuklara sürdürülebilir sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırmak, onlara sağlıklı bir hayat armağan etmek demektir.

Peki, çocuklara yaşam boyu sürdürülebilecek sağlıklı beslenme alışkanlıklarını nasıl kazandırabiliriz?

Kahvaltıyı atlamayın.

Kahvaltıyı atlamak, bilişsel performansı ve ruh halini etkiler. Yapılan çalışmalar, kahvaltıyı atlayan çocuklarda; problem çözme yeteneğinin ve dikkatin azaldığını ve bu azalmanın karbonhidrat oksidasyonundaki azalmayla ilişkisi olduğunu göstermiştir. Bu yüzden her sabah düzenli olarak kahvaltı yapma alışkanlığı kazanmalarına özen gösterilmelidir.

Yasak koymayın.

Besinleri iyi ya da kötü diye ayırmayın. İyi diye adlandırdığınız bir yiyeceğin de çok yendiğinde vücudunuza zehir etkisi yapacağını unutmayın. Çocuğunuzun sevdiği yiyecekleri yasaklamayın. Yasaklar besinlere duyulan arzuyu arttırarak onları daha cazip kılar. Bu yiyeceklere hayır demek yerine, sınır koyun. Çocuğunuza ölçülü yemeyi anlatın. Porsiyonları küçültün.

Yiyecekleri ödül olarak sunmayın.

Yemek yemesi için zorlamayın.

Çocuğunuzun sizin yediğiniz kadar yemesini beklemeyin. Ona hacmi kadar yemeyi, acıktığında yiyip, doyduğunda yemeyi bırakmasını öğretin. Doyduğunda daha fazla yemesi için ısrar etmeyin. Hissederek yemeyi ve yediklerinin farkına varmayı öğretin. Yemeklerini yavaş yemesini sağlayın. Çiğneme alışkanlığı kazandırın.

Çocuklar dediğinizi değil yaptığınızı yapar, bunu unutmayın.

Yaşam boyu sürdürülebilecek sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları için, örnek bir rol model olun, çocukların gözlem yeteneğinin çok iyi olduğunu unutmayın.

Ailece yapabileceğiniz fiziksel aktiviteleri hayatınıza dâhil edin.

Birlikte dışarı çıkın, yürüyüş yapın, bisiklete binin, futbol oynayın. Hatta bahçeye meyve ağaçları dikip, bir bahçeyi birlikte büyütebilirsiniz.

Yemeklerinizi planlayın.

Haftaya, ailenizin yemeklerini planlayarak başlayın. Bu planlamaya çocuklarınızı da dâhil edin. Yapılan araştırmalar, çocukların yemek alışverişi, hazırlığı ve sunumunda yer almasının, daha sağlıklı tercihler yapmalarında etkili olduğunu söylemektedir.

Sağlıklı atıştırmalıklar hazırlayın.

Meyve ve sebzelerden eğlenceli şekiller yapın, küçük hilelerle çeşitli alternatifler üretin. Yoğurdun içine çeşitli mevsim meyvelerini ekleyebilir, dondurulmuş yoğurtlarla dondurma yapabilir, kuru meyveler ve yağlı tohumlarla farklı karışımlar oluşturarak sağlıklı ve doyurucu ara öğünler hazırlayabilirsiniz. Buzdolabınızı paketli yiyeceklerle, besin değeri olmayan boş enerji kaynaklarıyla değil, evde hazırladığınız besleyici kaynaklarla doldurun.

İçeceklere dikkat!

Kutu meyve sularından, gazlı içeceklerden uzak durun. Ev yapımı limonataları, taze sıkılmış meyve sularını tercih edin. Meyve suyu tüketimini sınırlandırın. Süt, ayran, kefir gibi sağlıklı içecekler tüketin. Günde en az 8-10 bardak su içmesini teşvik edin.

Televizyon karşısında geçirilen süreyi kısıtlayın.

Çocuklarınızın odasında ve yemek yenilen odada televizyon bulundurmayın. Televizyon karşısında yemek yeme alışkanlığından kurtulun. Ekran karşısında geçirdiği süreyi 1-2 saat ile kısıtlayın.

Etiket okuma alışkanlığı kazandırın.

Alışveriş yaparken besinlerin etiketini okumayı alışkanlık haline getirin ve çocuklarınıza da öğretin. Yağ ve şeker kaynaklarına dikkat ederek, doğru seçimler yapın. Üzerinde light yazan, kalorisiz olduğunu düşündüğünüz ya da içinde şeker bulunmadığını sandığınız ürünlerin etiketini okumak, sizi yanlış ve sağlıksız tercihlerden uzak tutup, hayat boyu sürecek sağlıklı bir alışkanlık kazanmanızı sağlayacaktır.

Beslenme çantası hazırlayın.

Çocuğunuzun okul kantininden zararlı yiyecekler almasını, eğlenceli ve doyurucu bir beslenme çantası hazırlayarak önleyebilirsiniz. Beslenme çantasına; tam tahıllı sandviç, taze sebze ve meyve, şeker ilavesiz kuru meyve, düşük sodyumlu fırınlanmış patates, elma ve fıstık ezmesi gibi çeşitli alternatifler ekleyebilirsiniz.

Bunlara ek olarak;

• tuz alımı, işlenmiş et ürünlerinin (sosis, salam, sucuk vb.) tüketimini sınırlandırmalı,
• her gün 1 saat veya daha fazla fiziksel aktivite yapması sağlanmalı,
• D vitamininin doğal yollardan alınması için güneş ışığından faydalanılmalı,
• günde 8-10 saat gece uykusu sağlanmalıdır.

Kazandığınız ve kazandırdığınız alışkanlıklarla, hediye paketinden çıkan günlerinizin sağlıklı ve mutlu geçmesi dileğiyle…