Epilepsi (Sara) Nedir? Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Epilepsi, beyinde anormal elektrik akımı sonucu oluşan, nöbetlerle seyreden kronik bir hastalıktır. Çocuklarda, ve 60 yaş üzeri kişilerde yaygın olarak görülür. Dünya genelinde 50 milyon insan bu hastalıkla karşı karşıyadır.

Epilepsi ile ilgili ilaç tedavisi bulunduğundan beri, doğru beslenme ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. 1921 yılında Mayo Klinik’te Dr. Wilder tarafından açlık durumunda oluşacak asidoz, sıvı kaybı ve ketozis durumunu taklit eden ve yıllarca kullanılabilecek bir diyet geliştirilmiştir. Ketojenik diyet (KD) adı verilen bu tedavi; yüz yılı aşkın süredir, içeriği değişmeden epilepsi tedavisinde kullanılmaktadır.

Ketojenik Diyet Nedir?

Ketojenik demek, vücutta keton üretilmesidir. (keto=ketojen; genic= üretim)

Keton, vücutta enerji üretiminde yağlar kullanıldığı zaman oluşur. Keton cisimciklerinin artışıyla, beyin keton cisimlerini enerji kaynağı olarak kullanmakta ve epileptik nöbetlerde azalmaya yol açmaktadır. Çocukluk döneminde epilepsi tedavisinde diyete uyumun tam olması önemlidir.

Ketojenik diyet; yüksek yağ, düşük protein ve düşük karbonhidrat içeren bir beslenme düzeni olup, kalorisi ve toplam sıvı içeriği günlük gereksinimin %80’ini karşılayacak şekilde kısıtlanmıştır. Ketojenik oran (KO), diyet içeriğindeki yağın, protein ve karbonhidrat toplamına oranı olarak hesaplanmakta olup, tipik KD için 4:1 kullanılmaktadır. Ketojenik oran ne kadar yüksek olursa, ketozis o kadar fazla olmaktadır. Çocuklar ve ergenlerde protein gereksinimi yüksek veya yan etki nedeniyle diyeti iyi uygulayamayan hastalarda 3:1 ya da 2:1 gibi daha düşük oranlar kullanılabilir.

• Ketojenik oranı 4:1 olan diyette, günlük kalorinin %90’ı yağlardan, %7’si proteinden ve %3’ü karbonhidratlardan sağlanmaktadır .

En sık kullanılan yağ kaynakları; tereyağı, krema, sıvı yağlar ve mayonezdir. Günümüzde klasik KD dışında, dirençli epilepsi tedavisinde etkinliği kanıtlanmış ve uygulanmakta olan üç diyet tedavisi daha vardır.

• Orta zincirli trigiserit (OZT) diyeti,
• Değiştirilmiş Atkins diyeti (DAD),
• Düşük glisemik indeks tedavisi (DGİT).

Bu tedavilerde hastaların aldığı protein ve kalori oranları daha yüksek olup, daha iyi telafi edilebilmekte ve hastanın kilo alımı ile büyümesini daha az kısıtlamaktadır.

Ketojenik Diyetin Yan Etkileri Nelerdir?
Uzun sure ketojenik diyet uygulanan çocuklarda;

• Böbrek taşı
• Yüksek kolesterol seviyeleri
• Kabızlık
• Kemik bozuklukları vs görülebilir.

Epilepsi Hastalığında Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

• Ketojenik diyet, dengeli bir diyet için gerekli olan; yeterli vitamin, mineral alımını sağlayamadığı için, diyetisyen tarafından vitamin mineral takviyesi önerilebilir. En önemlileri; kalsiyum, vitamin D, B6 vitamini ve selenyum ve magnezyum‘dur.
• Kalsiyum bakımından zengin süt ve süt ürünleri tüketilmeli, vitamin D’nin en iyi kaynaklarından peynir, süt, yumurta tüketilmelidir. Magnezyum eksikliğine karşı, yeşil yapraklı sebze tüketimi arttırılmalı, kurubaklagil, tam tahıl ürünleri tüketilmelidir.
• Biyotin alımını arttırmak için yumurta sarısı ve et tüketimi arttırılmalıdır.
• Folik asit eksikliğine karşı, avokado ve yeşil yapraklı sebze tüketimi arttırılmalıdır.
• Ketojenik diyetin iyi kaynakları olan sağlıklı yağları tüketmeye dikkat edilmelidir. Omega 9 kaynağı olan zeytinyağını yemeklerde kullanmalı, omega 3 bakımından zengin olan balık haftada 2-3 kez tüketilmelidir.
• Günlük 2-3 litre su içilmelidir.
• Besin ilaç etkileşimine dikkat edilmelidir. Greyfurt ve nar suyunun ilaçlarla etkileşime girdiği gözlemlenmiştir.
• Alkol tüketilmemeli ve fazla kafein tüketiminden kaçınılmalıdır.
• Kan şekerini dengede tutmak epilepsi hastalığında önem taşır. Ana öğün ve ara öğünlerin, dengeli ve planlı olmasına dikkat edilmelidir.

Sonuç olarak;

Ketojenik diyet tedavisi, dirençli çocukluk çağı epilepsilerinde etkinliği kanıtlanmış, uygulanabilir bir tedavi şeklidir. Ketojenik diyeti kendi başınıza uygulamamalı, mutlaka konu ile ilgili uzman hekim ve diyetisyene danışılmalıdır.