Lavanta Nedir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Besinin Adı
Türkçe: Lavanta
İngilizce: Lavender
Latince: Lavandula Angustifolia

Vatanı ve İklimi:
Lamiaceae (Ballıbabagiller) ailesine ait bir bitki türüdür. Yeryüzünde yaklaşık olarak 26 çeşidi ve düzinelerce alt türü mevcuttur. Tıbbi ve aromatik bir bitki olan lavanta, genel olarak Akdeniz bitkisi olmakla birlikte, özellikle Kuzey Akdeniz’in 600-1500 m yüksekliklerine kadar yetiştiriciliği yapılan, aynı zamanda üretim yelpazesi Yunanistan’dan İspanya’ya kadar uzanan bir tarım ürünüdür. Kültür bitkisi olarak yetiştirilen lavantalar, genelde; Fransa, İspanya ve İtalya çevresinde üretilir ve yüksek derecede uçucu yağa sahiptir.

Bitkisel Özellikleri:
Lavanta; yetiştiği bölge, iklim çeşitliliği ve türüyle bağlantılı olarak temmuz ayında tam olgunluğuna ulaşır ve ardından hasat edilebilir. Yıl içerisinde 20-60 cm kadar yüksekliğe ulaşabilen, görünümü çalıyı andıran, çiçekleri mavi grimsi ya da lila renkte olan çok yıllık bir tarımsal üründür. Lavanta çiçekleri, hasattan sonra gölgeli bir yerde kurumaya bırakılır, ya da yağı elde edilmek isteniyorsa belirli işlemlerden geçirilir. Lavantanın açık zeminde kurutulması; uçucu yağında kayıplara yol açar. Linalol ve linalil asetat, lavantanın uçucu yağ bileşenleridir. Linalil asetatın miktarı, yağın kalitesinin belirlenmesi açısından önemlidir.

Faydaları ve/veya Zararları:
Lavanta yağının; insanlar üzerinde yatıştırıcı etki gösterdiği, bununla birlikte stres azaltıcı ve sakinleştirici özelliklere sahip olduğu bilinmektedir. Bu etki, lavanta yağındaki yüksek linalol miktarından kaynaklanmaktadır. Lavanta yağında, antibiyotik ve antiseptik özellikler güçlüdür. Bu özelliklerinden dolayı özel bir ilgi gören lavanta yağı, aroma terapötik* yağlar arasında değerlidir. Uyku problemi olan insanlar için lavanta filizinden yapılmış yastıklar geliştirilmiş ve böylelikle daha rahat-kesintisiz bir uyku için tercih edilebilecek bir seçenek haline gelmiştir.

Lavantanın etkileri; antidepresif*, anksiyolitik*, sedatif*, antikonvülsan* ve sakinleştirici olarak sıralanabilir. Orta çağ hekimlerinden olan İbn-i Sina ve El Razi, lavantayı migren ve epilepsi ataklarını iyileştirmek için kullanmışlardır. Lavanta yağının, titreme ve ağrı tedavisinde de faydalı olduğu kabul edilmektedir.

• Lavanta üzerinde yapılan bir araştırmaya göre; lavanta aromaterapisinin menopoz kızarmalarını azalttığı ortaya konmuştur. Bu azalmanın sebebi ise, stres hormonlarının azalması ve beta endorfin salınımının uyarılması ile ilişkili olabileceği tahmin edilmektedir.

Bilimsel olarak ortaya konan bir teoriye göre, aromaterapinin hem psikolojik hem de fizyolojik olarak insanlar üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Aroma tipine göre vücutta; serotonin*, enkefalin*, noradrenalin gibi daha birçok nörotransmitter* salınmaktadır.

Bilgilendirme:
Lavanta, hoş kokusu nedeniyle parfümeri ve kozmetikte sıklıkla kullanılmaktadır. Ayrıca aromaterapide uykusuzluğa iyi geldiği gerekçesiyle kullanılır. Romatizma ağrılarına engel olma ve idrar hacmini arttırma da lavantanın özellikleri arasındadır.

100 gram Lavanta’nın besin değerleri: