Besinin Adı
Türkçe: Kavun
İngilizce: Melon
Latince: Cucumis Melo
Vatanı ve İklimi:
Kavun, hem kış hem de yaz mevsiminde farklı lezzet ve çeşitleriyle masalarımızı süsleyen bir meyvedir. Ana vatanı Anadolu, Afganistan, Hindistan, Kore, Orta ve Güneybatı Asya olarak kabul edilen kavun, ülkemizde en çok Ege, Marmara, Akdeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde yetişmektedir. Kavun, ılık ve sıcak iklim bitkilerindendir. En verimli gelişme sıcaklığı 20-30 derece arasındadır. Daha düşük sıcaklıklarda bitkinin büyüme ve gelişmesi yavaşlayıp, verimi düşmektedir.
Bitkisel Özellikleri:
Cucurbitaceae familyasının tek senelik bir bitkisi olan kavun, tüylü bir gövdeye ve sarıcı kollara sahiptir. Kalın ve kısa kazık bir kökü vardır. Ülkemizde kavun çeşitlerinin yaklaşık %60’ını yuvarlak Kırkağaç tipi (ismini yetiştirildiği bölgeden almıştır), %30-35’ini oval Kırkağaç tipi, %5-10’unu da Yuva ve Hasanbey gibi farklı tipler oluşturmaktadır. Yuva, koyu yeşil ve kabuğu ince bir kavun çeşididir. Hasanbey kavunu ise yeşil, kabuk kısmı kalın ve kırışık yapıdadır. Bunlara ek olarak; Van (Kantalup) kavunu, Topatan, Honeydew, Casaba, Galia gibi çeşitleri de vardır.
Faydaları ve/veya Zararları:
Bütün sebze ve meyvelerde olduğu gibi kavunun da insan sağlığına pek çok faydası vardır. Zengin C vitamini içeriği sayesinde bağışıklık sistemini güçlendirir. Yağ ve sodyum içeriği düşük olup, kolesterol içermez.
Beta-karoten bakımından zengin olan kavun, kloroplastların kromoplastlara dönüştüğü olgunlaşma sırasında, meyve bu bileşiği sentezlemektedir. İçerdiği A vitamini ve zengin beta-karoten içeriği sayesinde göz sağlığını korumaya yardımcıdır. Sağlıklı bir cilt görünümü için, gerekli olan kollajen oluşumunu arttırır. Lif içeriği yüksek olduğu için, yanında protein veya yağlı tohumlarla birlikte tüketildiğinde tok tutucu özellik gösterir. Potasyum ve kalsiyum açısından iyi bir kaynak olan kavun, aynı zamanda B vitaminleri de içermektedir.
Bilgilendirme:
Obezite prevalansının endişe verici oranda artış gösterdiği son dönemde, meyve tüketiminde de porsiyon kontrolü yapılmasının altı çizilmektedir. Özellikle glisemik indeksi yüksek olan kavunu, diyabet hastalığı olan bireylerin dikkatli ve porsiyon kontrolü yaparak tüketmesi önerilir. Yapılan araştırmalarda; sağlık durumunda herhangi bir problem olmayan kişilerin, günlük diyete kavunu ekleyerek kansere karşı koruyucu daha dirençli olacağı bildirilmiştir.
100 gram Kavun’nun besin değerleri:
| CHO (g) | Na (mg) | I | Vit. A (µg) |
| 12,4 | 17 | 22 | 783 |
| Protein (g) | K (mg) | F (µg) | Vit. C (mg) |
| 0,9 | 309 | 10 | 33 |
| Yağ (g) | P (mg) | Fe (mg) | Vit. B³ (mg) |
| 0,1 | 24 | 0,2 | 0,8 |
| Kalori (kkal) | Ca (mg) | Mg (mg) | Lif (g) |
| 55,2 | 14 | 11 | 0,7 |
Ece, A. (2017). Çankırı İli Kızılırmak İlçesinde Kavun Yetiştiriciliği. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi , 31-34.
Keskin, A. H., & Uyanöz, R. (2012, Eylül 5). Çumra’da Kavun Üretimi ve Geleceği. Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı. Konya, Konya, Türkiye.
Lester, G. (1997). Melon (Cucumis Melo L) Fruit Nutritional Quality and Health Functionality. HortTechnology, 222-227.
Ünlü, M., & Coşkun, R. Serada Kavun Yetiştiriciliği.
Ünlü, M., Ertok, R., & Fırat, A. F. . Fusarium Oxysporum F. SP. Melonise Dayanıklı İki Kavun Saf Hattının Anaç Olarak Kullanılma Potansiyeli. Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü. Antalya, Antalya.
