Deniz Börülcesi Nedir? Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Besinin Adı
Türkçe: Deniz Börülcesi
İngilizce: Glasswort
Latince: Salicornia herbacea

Vatanı ve İklimi:
Kırmızı pancar, pazı, ıspanak gibi önemli sebzelerin içinde yer aldığı Chenopodiaceae (Ispanakgiller/ kozayaklılar) familyasının bir üyesidir. Tuzlu bataklık bitkisi olup, tuzu en fazla tolere edebilen türleri Batı Kore kıyılarında bulunur. Orta Doğu, Asya, Kuzey Amerika ve Akdeniz bölgesinin tuzlu bataklıklarında, kısacası Antartika hariç her kıtada yetişebilir.

Bitkisel Özellikleri:
Tek yıllık, 5-60 cm boyunca açık ve koyu yeşil renkte, özellikle mayıs ayından sonra bariz kirli kızıl renkte, etli/sulu ve yapraksız bir bitkidir. Literatürde deniz kuşkonmazı ve bataklık rezenesi olarak bilinen Salicornia’nın 15 cinsi ve 80 türü bulunur.

Faydaları ve/veya Zararları:
Magnezyum, kalsiyum, potasyum gibi mineralleri bol miktarda bulunduran deniz börülcesi, diyet lifi ve elzem yağ asitleri açısından da zengin bir içeriğe sahiptir. Deniz börülcesi, iyi bir idrar söktürücü ve ödem atıcı olarak bilinir. Yüksek oranda C vitamini içeren deniz börülcesi, uzun süreler boyunca geleneksel tıpta; nefropati, hepatit, konstipasyon*, diyare*, hemoroid, kanser gibi hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır.

Deniz börülcesinin, invitro* ve invivo* test modellerinde, farklı biyolojik aktiviteleri kaydedilmiş ve içeriğinde bulunan flavanoidlerin antioksidatif özellik göstermede önemli rol oynadığı bulunmuştur. Bazı farmakolojik deneylerle antioksidatif özelliğinin yanında, farklı bölümlerinin antimikrobiyal, antiproliferatif (hücre bölünmesini önleyici) ve antiinflamatuar aktiviteleri gün yüzüne çıkarılmıştır.

• Ratlarda 4 hafta süreyle deniz börülcesi tozu verilerek yapılan bir çalışmada; kilo alımının önüne geçilmesinin yanında, serumdaki toplam ve LDL* kolesterolün azalıp, HDL* kolesterolün arttığı kaydedilmiş ve toplam trigliserit ile lipit oranında da azalma olduğu görülmüştür.

Kültüre edilmiş kanser hücreleri ve makrofajlar üzerinde yapılan çalışmalarda, hücre büyümesini engelleyici ve immünomodülatör etkileri bulunmuştur. Deniz börülcesi özütleriyle yapılan çalışmalarda ise, tirozinaz aktivitesini baskılayarak cilt beyazlatıcı etkisinin olduğu bulunmuştur.

Serbest radikalleri temizleme etkisi sayesinde lipid peroksidasyonunu* azaltıcı etkiye sahip olan deniz börülcesi, hücre yapısını korur. Ayrıca, antiosteoporotik ve adipogenezi baskılayıcı özelliği de vardır.

Tüm bu bilimsel çalışma ve araştırmaların ışığında, akut veya kronik inflamasyona neden olan kanser, romatoid artrit, ateroskleroz gibi hastalıklar için iyileştirici ilaç olarak geliştirilebileceği; obezite, diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, hiperlipidemi, karaciğer yağlanması, kanser gibi hastalıklara karşı koruyucu etkilerinin olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda bu hastalıklarda iyileştirici olarak kullanılabileceği de bildirilmiştir.

• Yüksek sodyum içeriğinden dolayı, hipertansiyon hastaları tüketirken dikkatli olmalıdır.

Bilgilendirme:
Ülkemizde genelde Ege mutfağında bilinen bu lezzet, haşlanıp ayıklandıktan sonra zeytinyağı, sarımsak ve limonla hazırlanan sosu üzerine dökülüp yenen, özellikle ızgara balığın yanındaki olmazsa olmaz mezeler arasındadır. Zeytinyağlı deniz börülcesi salatasının dışında, yoğurtlu şekilde tüketimi de mevcuttur. Muğla’nın Dalyan ilçesinde yaygın kullanılan sebzelerden olan deniz börülcesi, bu yörede “geren” olarak da bilinir.

• Yüksek tuz içeriği nedeniyle hazırlanırken ilave tuz eklenmemelidir.

100 gram Deniz Börülcesi’nin besin değerleri: