Balığın Adı
Türkçe: Çipura
İngilizce: Sea bream
Latince: Sparus Aurata
Vatanı ve İklimi:
Çipura balığına genel olarak ılıman, tropikal ve subtropikal iklimlerde rastlanır. Ülkemizde Akdeniz’de ve Ege Denizi’nde yaygın olarak bulunurken, Karadeniz’de ender olarak bulunmaktadır. Aynı zamanda örihalin (çeşitli tuzluluk derecelerine uyum sağlayabilen canlı) bir tür olması sebebiyle farklı tuzluluk oranlarına uyum sağlayabilmektedir. Karadeniz’in tuzluluğuna ve sıcaklığına uzun yıllar önce adaptasyon sağlamış olsalar da bu bölgede üreme yeteneğine sahip değillerdir. Yurdumuz kıyılarında bulunan çipuraların üreme ve gelişme ayları; ekim-aralık ayları arasında olup, üreme ve gelişmesi için ihtiyaç duyduğu sıcaklık; 22-25°C’dir. Ergin çipuranın tuzluluk oranına toleransı yüksektir.
Çipura balıkları etobur (karnivor) beslenme özelliği gösterir. Beslenme tercihi; balığın büyüklüğüne, habitata, mevsime ve bölgede bulunan besinlere göre değişiklik gösterir. Bunlarla birlikte beslenme tercihi balığın morfolojik özelliğine göre de değişkenlik gösterir. Çipura balıkları güçlü bir diş ve çene yapısına sahip oldukları için besin yelpazeleri oldukça geniştir. Beslenmeleri için kabuklular (Crustacea Sınıfı) önemli bir yere sahiptir.
Tür Özellikleri:
Çipura balığının vücut şekli ovaldir. Simetrik bir vücut yapısına sahiptir. Bu balıkların baş profilleri küçüktür ve hafif oblik (eğimli) bir ağız yapısına sahiptir. Alt dudağı, üst dudağa göre daha incedir. Çipura balıklarının sırt kısımları esmer-gri olup, karına doğru renk gümüşidir. Solungaç kapağının hemen üst kısmı kırmızımsı karakteristik turuncu-pembedir.
Faydaları ve/veya Zararları:
Günümüzde balık yağının insan sağlığı için yararlı etkilerinin olduğu hemen herkes tarafından bilinmektedir. Çoklu doymamış yağ asitleri birçok hastalığı önler ve bu yağlar insan sağlığı üzerinde yararlı etkilere sahiptir. Bunlardan biri olan omega-3 ise insan diyetinde yer alması gereken temel bir bileşen kabul edilmektedir.
Bu yağ asitleri, özellikle eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik (DHA) pek çok hastalığın tedavisinde/önlenmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu hastalıklar; kalp-damar hastalıkları, aritmiler, enflamasyon, romatoid artrit, kanser, depresyon ve otoimmün bozukluklardır.
- Yapılan toplumsal araştırmalara göre; insanların diyetlerinde EPA ve DHA’lara daha az yer verildiği tespit edilmiştir. Bu yüzden, bu yağ asitlerini bulunduran besinlerin daha fazla tüketilmesi gerektiği belirtilmiştir.
- EPA ve DHA’nın 0.25 ila 0.50 g arasındaki günlük alımı tavsiye edilir.
Bilgilendirme:
Su ortamında endüstriyel faaliyetlerin en tehlikeli sonuçlarından biri: metal kirlenmedir. Çinko (Zn), kadmiyum (Cd) ve bakır (Cu) gibi metaller en yaygın mikrokontaminantlardandır. Çipuradaki biyokimyasal parametreler, diyetten ve deniz suyunun çevresel parametrelerinden etkilenebilmektedir. Balık sağlığı ve et kalitesi deniz suyunun element kompozisyonuna da bağlıdır.
100 gram Çipura Balığı’nın besin değerleri:
| CHO (g) | Na (mg) | I | Vit. A (µg) |
| 0 | 101 | 60 | 11 |
| Protein (g) | K (mg) | F (µg) | Vit. C (mg) |
| 20,6 | 234 | 180 | 0,6 |
| Yağ (g) | P (mg) | Fe (mg) | Vit. B³ (mg) |
| 2,8 | 200 | 0,6 | 4 |
| Kalori (kkal) | Ca (mg) | Mg (mg) | Lif (g) |
| 108,5 | 90 | 30 | 0 |
2. Beslenmede Taurinin Önemi. ark., Murtaza ÖLMEZ ve. 2010, ZİRAAT MÜHENDİSLİĞİ, s. 39.
3. Genç Çipura, Sparus aurata (Linnaeus, 1758), Balıklarının Mevsimsel Beslenme Alışkanlıkları. ark., Aytaç ALTIN ve. 2011, Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, s. 100.
4. TÜRKİYE’DE TÜKETİLEN SU ÜRÜNLERİNİN OMEGA-3 (ω-3) YAĞ ASİDİ PROFİLİNiN DEĞERLENDİRİLMESİ. Erkan, Nuray. 2013, Journal of Fisheries Sciences , s. 194.
5. Fish oil: production and use now and in the future. ark., Ian H. Pike ve. 2010, Lipid Technology, s. 59.
6. Cadmium Accumulation and Antioxidant Responses in Sparus aurata Exposed to Waterborne Cadmium. ark., T. Cirillo ve. 2012, Springer Science, s. 118–126.
