Balığın Adı
Türkçe: Levrek
İngilizce: Perch/Sea bass
Latince: Dicentrarchus labrax
Vatanı ve İklimi:
Avrupa levreği (Dicentrarchus labrax); Atlantik Okyanusu’nun kuzeydoğusunda, Akdeniz’de ve Karadeniz’de bulunan, çeşitli tuzluluk oranlarını tolere edebilen bir grup balık arasındadır. Levrek, ülkemizde tüketilen kıymetli balık çeşitlerinden biridir. Ağırlıklı olarak bölgelerimizden Ege ve Akdeniz’de bulunmaktadır. Karadeniz ve Boğazlardan da temin edilebilmektedir. Ayrıca; çiftliklerden düzenli olarak, tüm sezon boyunca levrek gelmektedir.
Tür Özellikleri:
Levrek balığının sırt yüzgeci ikiye ayrıktır. Solungacının üzerinde, karakteristik yassılaşmış dikenler mevcuttur. Geniş ağızlıdır. Akdeniz’de, Ocak-Mart ayları arasında üremektedir. Rengi; sırtı esmer-koyu gri, yan bölgeleri gümüş, bazılarının göbek kısmı ise sarımsı beyaz renktedir.
Doğadan yakalanan levreklerin pulları serttir. Balığın bütün pulları, parlak ve deriye yapışmış vaziyettedir. Gözleri ise canlıdır. Kültür levreklerinde ise; balıkların sırtı koyu renkli olup üzerindeki pullar yer yer dökülmüştür. Mat bir deriye sahiptir.
Levreklerin tüketim-pazarlama boyutları 25-35 cm’dir, ancak doğada 100 cm’e kadar büyüyebilmektedir.
Faydaları ve/veya Zararları:
Balık, iyi bir protein kaynağıdır. Yağlı et ürünlerinden farkı, doymuş yağ oranının yüksek olmayışıdır. Ayrıca, önemli miktarda omega-3 (n-3) yağ asidi içerir.
Omega-3 yağ asitleri; sağlıklı bir yetişkinde olduğu kadar, kardiyovasküler hastalığa sahip ve kardiyovasküler hastalık riski yüksek olan kişilerin de kalp sağlığına yararlıdır.
- Araştırmalar; omega-3 yağ asitlerinin, ani ölümlere yol açabilecek aritmi riskini azalttığını göstermektedir. Ayrıca; trigliserit seviyelerini düşürerek, aterosklerotik plağın büyümesini yavaşlatmakta ve kan basıncını dengelemektedir.
Bazı balık türleri yüksek seviyede cıva, poliklorlu bifeniller (PCB), dioksinler ve diğer çevresel kirleticileri içerebilmektedir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından; çocuklar ve hamile kadınlar gibi riskli bireylerin, yüksek düzeyde cıva kontaminasyonu potansiyeli olan balıkları (örneğin; kılıç balığı, köpek balığı, kral uskumru veya kiremit balığı vb.) yememesi gerektiği belirtilmiştir.
Bilgilendirme:
İnsanlar tarafından sentezlenemeyen n-3 çoklu doymamış yağ asitleri diyetle karşılanmalıdır. Amerikan Kalp Derneği (AHA) haftada en az iki kez balık yenmesi gerektiğini önermiştir. Tüketilecek balığın, iki porsiyon ve yağlı balık olması önerilmektedir. Her porsiyon yaklaşık 90 gram balığa denktir. Ayrıca; eylül, ekim ayları levrek balığının en lezzetli olduğu aylardır.
Farklı bazı pişirme şekillerine göre levrek balığının omega-3 miktarları (g) şu şekildedir:
Çiğ levrek: 2.58, kızartılmış levrek: 2.93, mikrodalga fırında pişirilmiş levrek: 3.38, fırında pişirilmiş levrek: 2.43, ızgara yapılmış levrek: 2.53.
100 gram Levrek Balığı’nın besin değerleri:
| CHO (g) | Na (mg) | I | Vit. A (µg) |
| 0 | 64 | 5,5 | 6 |
| Protein (g) | K (mg) | F (µg) | Vit. C (mg) |
| 20,1 | 452 | 137 | 2 |
| Yağ (g) | P (mg) | Fe (mg) | w-3 (g) |
| 2 | 329 | 0,5 | 0,5 |
| Kalori (kkal) | Ca (mg) | Vit. B³ (mg) | w-6 (g) |
| 99,4 | 130 | 5,2 | 0,1 |
Mbaye Tine, 1,2,10 Heiner Kuhl,2,10 Pierre-Alexandre Gagnaire,3,4,10 Bruno Louro,5 Erick Desmarais,3 Rute S.T. Martins,5 Jochen Hecht,2,6 Florian Knaust,2 Khalid Belkhir,3 Sven Klages,2 Roland Dieterich,1 Kurt Stueber,1 Francesc Piferrer,7 Bruno Guinand,3. European Sea Bass Genome and Its Variation Provide Insights into Adaptation to Euryhalinity and Speciation. Nature Communications. 2014.
Denizcilik / Balıklar. Ankara : T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, 2011.
Su Ürünleri ve Beslenme. İstanbul : İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 2008.
Deniz Ürünlerine Ait Tablet Bilgiler. İstanbul : İstanbul Büyükşehir Belediyesi Su Ürünleri Hali Müdürlüğü AR-GE Birimi.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Dicentrarchus labrax. Fisheries and Aquaculture Department, 2018. Cultured Aquatic Species Information Programme.
Fish and Omega-3 Fatty Acids. American Heart Association, 2017.
Differentiation of Cultured and Wild Sea Bass (Dicentrarchus labrax): Total Lipid Content, Fatty Acid and Trace Mineral Composition. Alexis, C Alasalvar K.D.A Taylor E Zubcov F Shahidi M. 2002.
Türkiye’de Tüketilen Su Ürünlerinin Omega-3 (Ω-3) Yağ Asidi Profilinin Değerlendirilmesi. Erkan, Nuray. 2013.
