Cushing Sendromu Nedir? Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Cushing Nedir?

Cushing sendromu, bir hastalık nedeniyle dışarıdan aşırı kortizol alınması veya ACTH’ın (Adrenokortikotropik hormon) vücutta aşırı miktarlarda salınmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Cushing hastalığı ise; hipofizde gözlenen bir tümör sebebiyle ACTH’ın fazla salınımının görülmesidir.

Peki nedir bu ACTH?
ACTH; hipofiz bezinden salgılanan, böbrek üstü bezlerinden kortizol salınımını uyaran bir hormondur. Sağlıklı insanlarda yeterli miktarda kortizol üretildiğinde, hipofiz uyarılır ve ACTH miktarı azalır. Cushing hastalarında ise, ACTH fazla salındığı için doğal olarak kortizol hormonu da fazla salınır.

Cushing Sendromuna Genel Bakış

Belirli bir hastalığın tedavisi için, tedavide ihtiyaç duyulandan fazla glukokortikoid kullanımı sonucu iatrojenik cushing sendromu meydana gelebilmektedir. Bu durumda ise; hipotalamus, adrenal ve hipofiz bezlerinde baskılanma meydana gelebilir. İlerlemiş vakalarda; ay dede yüz, ciltte sivilceler, aknelerin hızla artışı, kas güçsüzlüğü ve bufalo hörgücü diye tabir edilen ensede kalınlaşma gözlenir. Kas güçsüzlüğünün nedeni ise, aşırı miktarda üretilen glikokortikoid yapımının katabolik etkisiyle, vücutta protein düşüklüğüne ve bununla birlikte bağ dokusu ve kaslarda zayıflamalara yol açmasıdır.

• Cushing gözlenen hastalarda depresif ruh hali ve ruhsal dengesizlikler oldukça sık gözlenen durumlar arasında yer almaktadır. İlerleyen aşamalarda psikoza varan ruhsal bozukluklar gözlenebilir.

Çocuklarda ise, en erken tanı konulması; aşırı kilo alımı ve büyüme geriliği ile belirlenir. Bu tip bebeklerde cushing taraması yapılmalıdır. Erken tanı ve tedavi cushing için büyük önem taşır.

Cushing İnsidansı (Görülme Sıklığı)

Genelde çok fazla görülmeyen, çok nadir denilebilecek düzeyde ortaya çıkan bir sendromdur. Bir milyon insandan sadece altısında görülebilmektedir. Genç yetişkinlerde görülme sıklığı daha fazla olup, kadınlarda erkeklere göre 3-5 kat daha fazla gözlenmektedir.

Geçmişe baktığımızda, 1932 yılında Harvey Cushing tarafından, ACTH fazla salınımı bulgusu gözlenen hastalarla yapılan çalışmalar sonucu ortaya çıkmış, 1938 yılında bütün tanılarda ortak olarak adrenal kortexin aşırı çalışması durumu belirlenmiş, daha sonra asıl sorunun hiperkortikolizm olduğu ortaya koyulmuştur.

Cushing Sendromu Belirtileri

Cushing’in en belirgin belirtileri şu şekildedir:

• Deride aşırı incelme,
• Derinin kolayca morarabilmesi,
• Kadınlarda aşırı tüylenme,
• Hipertansiyon,
• Hiperglisemi,
• Kemik erimesi ve buna bağlı olarak kemiklerde kolay kırılma,
• Kas güçsüzlüğü,
• Ensede bufalo hörgücü diye tanımlanan kalınlaşma,
• Yüzde sivilcelenme ve kızarıklıklar,
• “Ay dede yüzü” diye tanımlanan yuvarlak ve geniş yüz şekli,
• Huzursuzluk ve depresif ruh hali olarak tanımlanır.

Fakat bu belirtilerin bazıları farklı hastalıklarda da gözlenebilir. Dolayısıyla bu belirtilerden birine veya birkaçına sahip olmak kesin olarak cushing hastası olunduğu anlamına gelmez. Tıbbi olarak yapılan tetkikler sonucunda net bir sonuç ortaya çıkartılmalıdır.

Cushing Sendromu Tedavi Yöntemleri

Hipofiz veya adrenal bezin cerrahisi, hipofize yönelik radyasyon uygulaması veya ilaç tedavisi olmak üzere üç çeşit tedavi yöntemi bulunmaktadır. Eğer hipofizde bir adenom mevcutsa, transsfenoidal yolla* adenomun çıkartılması gerekmektedir. Fakat, bazı hastalarda hipofizden cerrahi yolla çıkartılan adenomların, vücudun farklı bölgelerinde veya tekrar hipofizde oluştuğuna dair bulgular mevcuttur. Çok nadir olarak ise, hipofizde bulunan adenomun, milimetrik cerrahi operasyona uygun olmaması nedeniyle, önce adenomun çeşitli ilaçlarla büyütülmesini sağlayıp, ardından cerrahi işlem yapıldığı bilinmektedir.

Cushing Sendromu ve Beslenme

Cushing hastalarında hipertansiyon gözlenebildiğinden, diyetlerinde tuz tüketiminin kısıtlı olması gerekir. Bir diğer dikkat edilmesi gereken durum ise, cushing hastalarında gözlenen glisemik indeksin yüksek olmasıdır. Glisemik indeks yüksekliğinden ötürü, hastalar karbonhidratlı besinler tüketirken seçici davranmalı, glukoz yerine dirençli nişasta içeriği yüksek besinler tercih etmelidir.

• Hastalar, en doğru ve hastalıklarına özel diyet bilgisini; diyetisyene danışarak almalı, verilen direktiflere riayet etmelidir.