Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (Binge Eating Desorder) Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Binge Eating Desorder Nedir? Tanı Kriterleri Nelerdir?

148

Bireylerin, kontrollerini kaybederek, tekrarlayan aşırı yemek yeme davranışı göstermesi olarak tanımlanan tıkınırcasına yeme bozukluğu, diğer yeme bozukluklarının içerisinde de yer alabilmekle birlikte, bulimia nervoza ile de birçok benzerliği bulunmaktadır.

Bulimia nervozanın temel özelliği, kontrol edilemeyen yeme ve sonrasında bunu izleyen kilo almayı engelleyici davranışlardır. Bu hastalar, kilo almayı engellemek için, kendi kendini kusturma, laksatif* kullanma, diyet ve aşırı egzersiz yapma gibi telafi davranışlarında bulunur. Bulimiya nervozalı kişilerin aksine, aşırı yiyen bireyler, kilo almayı engellemek için herhangi bir telafi davranışında bulunmaz.

Genel popülasyonun %2’sinde görülen bu bozukluğa sahip olan bireyler, genelde kiloludur. Yapılan gözlemlerde, bu bireylerin sık sık diyet yaptığı ve aile öykülerinde obezite olduğu görülmüştür.

Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü, tıkınırcasına yeme bozukluğunun ortalama başlangıç yaşını 25 yaş olarak belirlemiştir. Kadınlarda, erkeklere oranla daha çok görülen bu rahatsızlığın, tedavi edilip iyileşme oranının ise %43,6 olduğu görülmüştür.

Tıkanırcasına yeme bozukluğuna sahip kişilerin genel olarak duygusal açıdan aç olduğu bilinmektedir. Bu kişilerde; depresyon, anksiyete, kişilik bozuklukları, diğer bireylerin onayına ihtiyaç, düşük benlik saygısı, sık sık ortaya çıkan depresif duygular ve kaygı görülebilmektedir.

DSM V* el kitabında yayınlanan, tıkanırcasına yeme bozukluğunun tanı kriterleri şunlardır:

A. Yineleyici tıkanırcasına yeme nöbetleri olmaktadır. Bir tıkanırcasına yeme nöbeti aşağıdakilerden her ikisi ile belirlidir:

  1. Benzer koşullarda ve benzer süre zarfında, çoğu bireyin yiyebileceğinden çok daha fazla yiyeceği, ayrı bir zaman biriminde (örn. herhangi iki saatlik bir sürede) yeme.
  2. Kriz sırasında, yemek yemeyle ilgili bir denetimin olmadığı duygusu (örn. bireyin yemek yemeyi durduramadığı duygusu, ne ya da ne denli yediğini denetleyemediği duygusu).

B. Tıkınırcasına yeme nöbetlerine aşağıdakilerden üçü (bazen daha çoğu) eşlik eder:

  • Olağandan çok daha hızlı yeme.
  • Rahatsızlık verecek düzeyde tokluk hissedene dek yeme.
  • Bedensel açlık duymuyorken aşırı ölçülerde yeme.
  • Ne denli yediğinden utandığı için kendi başına yeme.
  • Daha sonra kendinden tiksinme, çökkünlük yaşama ya da daha büyük bir suçluluk duyma.

C. Tıkınırcasına yeme ile ilgili olarak belirgin bir sıkıntı duyulur.

D. Tıkınırcasına yeme davranışları, ortalama üç ay içinde, en az haftada bir kez olmalıdır.

E. Tıkınırcasına yeme nöbetlerine, bulimiya nervozada olduğu gibi, yineleyen uygunsuz telafi edici davranışlar eşlik etmemeli ve tıkınırcasına yeme, bulimiya nervoza ya da anoreksiya nervoza sırasında ortaya çıkmamalıdır.

Tıkınırcasına yeme bozukluğunun şiddeti tıkınırcasına yemenin sıklığına göre belirlenebilmektedir:
DereceTıkınırcasına yemenin sıklığı
Ağır olmayanOrtalama haftada bir-üç kez
Orta derecedeOrtalama haftada dört-yedi kez
AğırOrtalama haftada sekiz-on üç kez
Aşırı düzeydeOrtalama haftada on dört ya da daha çok kez

 

Yeme bozukluklarının kişilik bozuklukları ile doğrudan ilişkili olduğu düşünülmektedir. Tıkanırcasına yeme bozukluğu gösteren ve göstermeyen obez kadınların mizaç ve karakterin incelendiği bir çalışmada; tıkanırcasına yeme bozukluğunun olduğu obezlerde daha yüksek güvensizlik, sinirlilik ve pasiflik gözlenmiştir.

  • Bir hipoteze göre; mükemmeliyetçi olan gençler, bu özelliklerine bağlı yetersiz hissetmelerinden dolayı ortaya çıkan depresyon ve kaygıyla baş etmek için, tıkanırcasına yeme bozukluğu gösterebilir.
  • Yapılan bir başka çalışmada; tıkanırcasına yeme bozukluğu görülen kişilerin, yüksek oranda kaçıngan kişilik bozukluğuna da sahip olduğu görülmüştür.

Yüksek oranda şekerli ve yağlı besinlerin tüketiminin, tıkanırcasına yeme bozukluğu davranışını geliştirdiği düşünülmektedir. Ratlarda* yapılan bir araştırmada; düşük (%3,2) ve orta (%10) konsantrasyonlardaki sükrozun, aralıklı olarak verilmesinin tıkınırcasına yeme davranışını uyarabileceği belirtilmiştir.

Laksatif: Bağırsak hareketlerinin hızlanmasına yardımcı olarak dışkılamayı kolaylaştırıcı etki gösteren ürünler
.
DSM V: Mental bozukluklar için tanı kriterlerini içeren, Amerikan Psikiyatri Derneği’nin yayımladığı kitap.

Rat: Büyük fare, sıçan.

Özsoy, E. V. (2015). Yeme bozukluklarında kişilik özellikleri. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(1), 255-266.

Özkan, İ. (2017). Hafif Şişman/Obez Kadınlarda Yeme Bağımlılığı, Depresyon ve Diyet Kalitesinin Değerlendirilmesi (Master’s thesis, Sağlık Bilimleri Enstitüsü).

Köse, G. (2017). Üniversite öğrencilerinin yeme farkındalığının üzerine bir araştırma.

Spitzer, R. L., Devlin, M., Walsh, B. T., Hasin, D., Wing, R., Marcus, M., … & Mitchell, J. (1992). Binge eating disorder: A multisite field trial of the diagnostic criteria. International Journal of Eating Disorders, 11(3), 191-203

Uyarı! BirBes.com içeriklerinin bir bölümü veya tamamı, BirBes. com – Beslenme Biliminin Geleceği’nin daha önceden yazılı izni ve onayı alınmadan kopyalanamaz, yayımlanamaz, hiçbir ortamda kaydedilemez, değiştirilemez ve uyarlanamaz. Bütün yasal haklar saklıdır.

Yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.