Sarkopeni ve Beslenme

Yunanca sarx (kas) ve penia (kayıp) kelimelerinin birleşmesinden isim almış olan sarkopeni, EWGSOP*a göre kas kütlesi ve fonksiyonundaki azalma olarak tanımlanmıştır. Yaşla artan bir sorun haline gelen sarkopeni, genelde yaşlılık döneminde görülür..

Üç evrede gerçekleşen sarkopeni, birincil (primer) ve ikincil (seconder) olmak üzere iki grupta incelenir. Primer sarkopeni yaşla ortaya çıkan, seconder sarkopeni ise; beslenme, hastalık ve fiziksel aktivite eksikliğiyle oluşan kas kaybıdır.

• 1- Presarkopeni
  Kas kütlesinin azaldığı, ancak kas gücü ve fiziksel aktivitenin etkilenmediği evredir.

• 2- Sarkopeni
  Kas kütlesiyle beraber, kas gücü ya da fiziksel aktivitenin de azaldığı evredir.

•  3- Ağır Sarkopeni
  Kas kütlesi, kas gücü ve fiziksel aktivitenin birlikte azaldığı evredir.

Kayıp oranı erkeklerde kadınlara göre daha fazla iken, görülme sıklığı da kadınlarda daha fazladır. Hacettepe Üniversitesi Geriatri Polikliniğinde 100 katılımcı ile yapılan bir çalışmada sarkopeni prevelansı %16 bulunmuştur ve bu oranın %19.5 ‘i erkek , %13.6 ‘sı kadındır.

Sarkopeni nasıl gelişir?

Yaşlanmayla beraber, nöron ve kas liflerini birbirine bağlayan motor birimlerinde kayıp ve kas kitlesinde azalmayla gelişir. Hormonlarda azalmanın da etkili olduğu sarkopeni gelişiminde, yetersiz beslenme ve kemiklerin aminoasit duyarlılığının azalması da söz konusudur. Ayrıca; düşük doğum ağırlığı, genetik faktörler, proteinden fakir beslenme, sedanter yaşam, sigara, alkol ve hastalık varlığı da sarkopeni gelişiminde etkilidir.

Sarkopeni taraması nasıl yapılır?

Vücut görüntüleme tekniklerinden; BT, MR ve DEXA, BİA* ile ayrıca, parsiyel ve toplam vücut potasyumunun yağsız yumuşak dokuya oranı ve antropometrik ölçümler kullanılır.

Sarkopeniden nasıl korunuruz?

Sarkopeniden korunmanın en temel yolu, doğru beslenme ve fiziksel aktiviteyi artırmaktan geçmektedir. Genç yaşlarda kazanılan fiziksel aktivite ve doğru beslenme alışkanlığının, ileri yaşlarda oluşması muhtemel sarkopeniyi önlemede etkili olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur.

Sarkopeni ve Beslenme

Sarkopeni; düşmeler ve hastaneye yatışla sonuçlanan, uzun süre bakım isteyen, tedavisi maliyetli olan bir sorundur. Yaşla ilintili olan sarkopeni hastalarında; yaş ilerledikçe koku ve tat duyusunda azalma, çiğneme – sindirim sorunları ve çeşitli hastalıklar nedeniyle beslenme yetersizliği gelişebilmektedir.

Sarkopeni hastalarında kişiye özel (mevcut hastalık ve kullanılan ilaçlara göre), dengeli, Akdeniz tipi beslenmeye uygun ve öğünlere dağıtılmış yüksek kalite proteinlerden (1-1.2 gr/kg) oluşan diyet (böbrek hastalarında protein kısıtlamasına gidilebilir.) önerilmektedir. Ayrıca, diyette esansiyel aminoasitlerden zengin besinler tercih edilmelidir. D vitamini düzeyi dikkat edilmesi gereken bir başka unsurdur.

• Yaşam davranışı değişiklikleri, diyetisyen kontrolünde doğru beslenme ve fiziksel aktiviteyi barındıran bir program her zaman olumlu sonuçlar doğuracaktır.