Besinin Adı
Türkçe: Ağaç Kavunu
İngilizce: Citron
Latince: Citrus medica
Vatanı ve İklimi:
Turunçgillerin en çok yetiştirildiği Güneydoğu Asya’nın tropik bölgelerinde ve Akdeniz bölgesinde yetişen ağaç kavunu, Girit’te yetiştirilen ilk turunçgil meyvesidir. Ülkemizde ise Akdeniz bölgesi ve Ege bölgesinin sahil kesimlerinde üretilmektedir.
Bitkisel Özellikleri:
Genelde ağaç kavunu olarak bilinen Citrus medica L., meyvesi 20-22.5 cm. uzunluğunda olup, şekil olarak yumurta ve ananası andıran küçük bir ağaçtır. Olgunlaşan meyveler ağaçtan dökülür. Turunçgiller arasında yer alan ağaç kavunu; mavimsi, pembemsi yaprakları olan soğuk havalara dayanıklı bir meyvedir. Sarımsı, yeşilimsi bir renge sahip olmakla birlikte pütürlü, sert ve kokulu bir dış kabuktan oluşur.
Faydaları ve/veya Zararları:
Geçmiş zamanlardan bu yana tıbbi amaçlar için kullanılan ağaç kavunu ayrıca eski dini törenlerde Museviler tarafından da kullanılmıştır. Ağaç kavunu, diyabet ve alzheimer hastalığının tedavisinde kullanılan meyveler arasındadır. Ağaç kavunun kokulu kabuk kısmından elde edilen yağ, antibiyotik olarak; deniz tutması, akciğer ve bağırsak sorunları gibi birçok rahatsızlıkta kullanılmaktadır. Meyvenin özütü antioksidan içermektedir. Ağaç kavunu yağının, bazı mantarlara karşı fungitoksisite etkisi gösterdiği gözlemlenmiştir. Kabuğu şekerlenmiş ağaç kavunu, Çin’de; mide uyarıcı, balgam söktürücü ve tonik olarak satılmakta olup, Batı Tropik Afrika’da, özellikle romatizmaya karşı, ilaç olarak kullanılır.
Bilgilendirme:
Dünya’da birçok faydası nedeniyle yaygın olarak üretilen ve narenciye grupları arasında yer alan ağaç kavununun, geçmişten günümüze kadar sağlık alanında birçok faydasından yararlanılmıştır. Ağaç kavunun en önemli kısmı, uluslararası ticarette kullanılan kabuğudur. Bangladeş, Hindistan ve Endonezya’da, ağaç kavunu kabuğu, pirinçle birlikte çiğ olarak tüketilir. Kokulu kabuğu çiğnendiğinde ağıza hoş bir koku bırakmaktadır. Kabuğunun kaynatılmasıyla, ferahlık sağlayan kokusundan daha iyi faydalanılabilir. Kurutulmuş ağaç kavunu, kıyafetler arasına güve oluşturmaması için koyulan naftalinin yerine kullanılır. Guatemala’da, gazlı alkolsüz içecekler için aroma olarak kullanılır. Malaya’da, ağaç kavunu suyu, ithal edilen pahalı limon suyunun yerine kullanılır. İspanya’da, kabuklardan yapılan şurup, dondurulmamış tıbbi preparatları tatlandırmak için kullanılır. Çin ve Japon halkı, nargile kokusu olarak kullanır. Orta ve Kuzey Çin’de ise olgun meyvenin, masanın üzerine koyulması odanın havasını güzelleştirmek için yaygın olarak kullanılan bir uygulamadır.
100 gram Ağaç Kavunu’nun besin değerleri:
| CHO (g) | Na (mg) | I | Vit. A (µg) |
| – | – | – | – |
| Protein (g) | K (mg) | F (µg) | Vit. C (mg) |
| – | – | – | – |
| Yağ (g) | P (mg) | Fe (mg) | Vit. B³ (mg) |
| – | – | – | – |
| Kalori (kkal) | Ca (mg) | Mg (mg) | Lif (g) |
| – | – | – | – |
Hergenç, G. (2014). Ağaç Kavunu. Beslenme, Sağlık ve Hastalıkta Bitkiler (s. 22). içinde İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti.
Uzun, A., Seday, U., & Kafa, G. (2013). Bazı Turunçgil Anaçlarının „Valencia Late‟ Portakalında Meyve Kalite Özellikleri Üzerine Etkileri . Meyve Bilimi, 18-22.
Zhang, M., Duan, C., Zang, Y., Huang, Z., & Liua, G. (2011). The Favonoid Composition Of Favedo And Juice From The Pummelo Cultivar (Citrus grandis (L.) Osbeck) And The Grapefruit Cultivar (Citrus paradisi) From China . Elsevier, 1530-1536.
