Okaliptus Ağacının Özellikleri Nelerdir?

Latince adı Eucalyptus globulus olan Avustralya kökenli okaliptus ağacının Osmanlı coğrafyasına girdiği tam tarih bilinmemekle birlikte, tarihsel verilere göre okaliptus ağacı ilk olarak 1880 yılında Yemen bölgesinde gözlemlenmiştir. Ekonomik ve sosyal faydalılarından dolayı Osmanlı’da da yetiştirilmiştir. Bu ağaçlar; süs, ağaçlandırma ve halk sağlığını korumak amacıyla sıtmaya karşı mücadele ve ayrıca halk sağlığı ve diğer endüstri alanlarına yönelik olarak yetiştirilmektedir.

Yüzyıllardan beri insanlar bitkilerin çeşitli özelliklerinden yararlanarak şifa bulmaya çalışmışlardır. Birçok bitkiden elde edilen uçucu yağlar ve esanslar vücudun savunma gücünü artırarak organları iyileştirilmekte ve işlevlerini desteklemektedir. Dünya Sağlık Örgütü, dünya nüfusunun yaklaşık % 80’inin sağlık sorunlarını ilk aşamada bitkisel ilaçlarla gidermeye çalıştıklarını bildirmektedir.

Uçucu yağlar ve aromatik bitkiler; soğuk algınlığı belirtilerini azaltıcı, ağrı kesici, taş düşürücü, diüretik, mide ve bağırsak gazlarını giderici, antibakteriyal, antimikrobiyal, antifungal ve antienflamatuar amaçla kullanılabilmektedir. Çocukların fizyolojisi yetişkinlerden farklı olduğundan metabolik enzim sistemleri tam olarak gelişmemiştir. Ayrıca ciltleri dış etkilere daha açık, narin ve incedir. Bu sebeple her aromatik bitki ve uçucu yağın bebek ve çocuklarda kullanılması uygun değildir. Çocuk ve yetişkinlerde sık kullanılan yağlar arasında okaliptus yağı da bulunmaktadır. Okaliptus yağı, bitkinin yaprak ve dal ucundan elde edilir.

Okaliptus yağı; solunum yolu rahatsızlıklarında göğüs bölgesine sürülerek veya buğu şeklinde tedaviye yardımcı olarak kullanılabilir. Sıcak suyun içine eklenen okaliptus burun pasajının açılmasına yardımcı olabilir. Soğuk algınlığı tedavisinde alternatif ve tamamlayıcı yöntemlerin kullanımı oldukça yaygındır. Bu alternatif yöntemlerden biride okaliptus kullanımıdır. Bebeklerde grip ve soğuk algınlığında, gaz problemlerinde tedaviye yardımcı olarak karın bölgesinde kullanılabilir. Antimikrobiyal etkisi bulunan okaliptus ve mentollü esansiyel yağlar; lokal anestezik* etkisi ile öksürük ve boğaz ağrısını hafifletir, nazal konjesyonu* rahatlatır. Okaliptus esansı; sinüzit, bronşit ve cilt enfeksiyonları tedavilerinde kullanılabilir.

Son yıllarda yenilebilir lifler ve kaplamalar; raf ömrünü uzatmak, gıda kalitesini, istikrarını ve güvenliğini arttırmak için dikkate değer bir artışa sahiptir. Ek olarak; bu matrisler, gıda kaynaklı kontaminasyon ve bozulmaya sebep olan mikroorganizmaların riskini azaltmak için antimikrobiyal taşıyıcılar olarak kullanılabilir. Kitosan; toksik olmayan antimikrobiyal aktivite ve mekanik özellikleri de dahil olmak üzere gıda ambalajlama uygulamaları için katyonik bir polisakkarittir. Eucalyptus globulus yağı içeren kitosan filmleri, dilimlenmiş sucukların ambalajlanmasında bakteriyel büyümeyi engellemek için bir potansiyele sahiptir. Yapılan çalışmada; dilimlenmiş sucuklardaki en yüksek antibakteriyel aktivite, %1.5 Eucalyptus globulus içeren kitosan tarafından elde edilmiştir. Bu çalışma; kitosana Eucalyptus globulus katılımının, gıda kaynaklı bulaşma riskini kontrol etmek için umut verici bir yaklaşım olduğunu vurgulamaktadır.

Birçok araştırma çalışması; çeşitli okaliptus yan ürünlerinin biyolojik olarak aktif fenolik bileşiklerin doğal kaynağı olarak yüksek potansiyele sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu türün yapraklarından elde edilen ekstraktlarda çeşitli polifenolik bileşenlerin karakterizasyonu rapor edilmiştir. Okaliptusun esansiyel yağı, son zamanlarda oral bulaşıcı hastalıklardan sorumlu bakterilere karşı antibakteriyel özellikleri açısından değerlendirilmektedir. Eucalyptus globulus yapraklarından elde edilen ekstraktın, birkaç endüstriyel uygulamada “doğal” biyoaktif madde olarak kullanılabilir olduğu saptanmıştır.