Pernisiyöz Anemi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Anemi Nedir? Pernisiyöz Anemi Nedir?

Eritrosit yapımı ve yıkımı arasındaki dengenin bozulması, eritrosit ve hemoglobinin azalması ile birlikte dokulara giden oksijenin azalması ve hipoksi durumuna neden olması sonucu gözlenen, çeşitli patolojik klinik tablonun oluşması durumuna anemi denir.

Dokulara giden oksijenin azalması, fonksiyonlarının bozulmasına neden olarak; merkezi sinir sistemi, iskelet kasları ve kalp gibi oksijene yoğun gereksinim duyulduğu dokularda çeşitli semptom ve bulgular daha belirgin olarak gözlenir. Aneminin birçok çeşidi mevcut olmakla birlikte; pernisiyöz anemi, makrositik veya megaloblastik anemi grubunda yer almakta olup, intrinsik faktörün eksikliği sonucu B12 vitamini emiliminin bozulması ile gelişen otoimmün bir hastalıktır. Hastalığın prevelansı yaşla birlikte artmakta olup, genellikle 60 yaş üstü bireylerde görülmektedir.

B12 Vitamini Eksikliğine Yol Açan Durumlar Nelerdir?

B grubu vitaminlerinden olan B12 vitamini, vücutta başta sinir sistemi olmak üzere birçok metabolizmada kofaktör olarak görev almaktadır. Eksikliği sonucunda birtakım nörolojik lezyonlara neden olabilir. B12 vitamini genellikle kırmızı et, süt, yumurta gibi hayvansal kaynaklı gıdalarda yoğundur. Vücuda alınan bu gıdaların midede sindirime uğradığı süreçte, B12 vitamini şiddetli asit salgısına dayanıklı olmadığından taşınmasında desteğe ihtiyaç duymaktadır. Midenin üst mukoza kısmında paryetal hücreler tarafından üretilen ve intrinsik faktör (İF) olarak adlandırılan bir takım proteinler, B12 vitaminin korunması ve ince bağırsaklarda ileuma kadar taşınmasında yardımcı olarak emilimini kolaylaştırırlar.

Pernisiyöz aneminin otoimmün bir hastalık olması, bu paryetal hücrelerin kendilerini yabancı hücre gibi görüp parçalamalarından kaynaklanır ve bunun sonucunda da İF salgılanması bozularak B12 vitamini eksikliği görülmeye başlar. Ancak hastalığın başlaması ve ilerlemesi çok yavaş olduğundan, hastalar bu durumun farkında olmayabilirler.

Mide ameliyatlarından sonra fungus bölümünün alınması, İF salgılayan paryetal hücreler uzaklaştırıldığı durumlarda, ince bağırsak hastalıkları geçiren ve sıkı vejeteryan diyetle beslenen bireylerde de B12 vitamini eksikliği görülebilmektedir. Özellikle yaşlılarda ilaç kullanmak zorunda kalınması birçok vitaminin emilimini etkilediği gibi, B12 vitamini emilimini de bozarak hastalığın seyrinin kötüye gitmesine neden olur.

Pernisiyöz Aneminin Klinik Bulguları Nelerdir? Belirtileri Nasıl Anlaşılır?

Hemogram testi yapılmadan altta yatan asıl neden anlaşılmayabilir. Kan serumunda İF antikorlarının bulunması ve B12 vitamini düzeyinin düşmesi, ayırt edici bulgulardan biridir. Bununla birlikte serumda homosistein düzeyinin ve idrarda metil malonik asit yoğunluğunun artması hastalığın tanısını pekiştirmiş olur.

Genelde demir anemisi şikayeti ile hekimlere başvurulmaktadır. Eğer ihmal edilip geç kalınırsa hastalığın ilerleyen boyutlarında konsantrasyon bozukluğu, ciddi baş ağrısı, duruş bozuklukları, reflekslerde azalma ve kas güçsüzlüğü, bacaklarda tutulma gibi nörolojik belirtilerin yanında kilo kaybı ve iştahsızlık, göğüste çarpıntı gibi semptomlar ortaya çıkar. En yaygın semptomlarından biri ise dilin tat tomurcuklarında iltihaplanmanın gözlenmesidir.

Pernisiyöz Anemi Tedavisi

Tedavi yollarından biri intramuskuler yoldan B12 enjeksiyonu yapılmasıdır, ancak hasta düzenli olarak hastaneye gitmek durumundadır. Enjeksiyonlarının planlanmış bir şekilde düzenli aralıklarda hasta bireye verilmesi gerekmektedir.

B12 vitamini, İF olmaksızın ileumdan %1-5 oranında emilebilmektedir. Dolayısıyla B12 vitamin takviyesi, tablet şeklinde oral yoldan da sağlanabilir, ancak en doğru kararı hastanın hekimi karar verecektir. Tedavinin düzenli olarak planlanması ve uygulanması sonucunda hastalık semptomları ortalama 6 ay içinde düzelmektedir. Nörolojik hasarların düzelmesi daha yavaş olup, hatta bazen kalıcı da olabilmektedir. Dolayısıyla hastalığın erken tanısı büyük önem taşımaktadır.