Leptin Hormonu Nedir? Ağırlık Üzerine Etkileri Nelerdir?

Leptin, ilk kez 1994 yılında fareler üzerinde keşfedilen ve beslenme alanında önemli etkilere sahip olan bir hormondur. Enerji homeostazını düzenler ve bağışıklık fonksiyonlarında rol alır. Vücutta esas olarak adipoz dokuda yer alan leptin; plasenta, meme bezleri, anne sütü, testisler, yumurtalıklar, mide ve hipotalamus gibi dokularda bulunmaktadır.

Leptin salınımı, midede yer alan gastrik hücreler tarafından gerçekleşir. Leptinin dolaşımdaki düzeyi vücut yağıyla doğrudan ilişkilidir. Sağlıklı bireyde 5-10 ng/ml olup, obez bireylerde ise 40-100 ng/ml aralığında bulunabilmektedir. Leptin hormonu salınımı, yemek esnasında geçici olarak artar. Buna bağlı olarak, enerji dengesi ve hormon düzeylerinde önemli değişiklikler meydana getirmektedir. Yapılan çalışmalar, leptin hormonunun başta enerji dengesi olmak üzere, uyarıcı bir faktör olarak salgılanıp; immün sistem, endokrin sistem ve üreme sistemi üzerinde düzenleyici etkilerinin bulunduğunu göstermiştir.

Leptin Hormonunun Metabolik Etkileri Nelerdir?

Adipoz doku, leptin içeren proteinler ve metabolik davranış üzerinde düzenleyici görev yapmaktadır. Bu yolla vücut ağırlığının kontrolü üzerinde etki oluşturur. İştah kontrolünde ve enerji harcamalarının düzenlenmesinde önemli bir işlevi vardır. Leptinin etki mekanizması, kan basıncı kontrolünden bağışıklık fonksiyonlarına kadar uzanmaktadır. Araştırmalar; öncelikle hipotalamus bölgesinde yer alan leptin reseptörlerine odaklanmış ve leptin hormonunun, vücuttaki yağ durumunun belirlenmesinde önemli düzenleyici etkilere sahip olduğunu göstermiştir. Yeni bulgular ise, leptin hormonunun obezite ve metabolik bozukluklar ile ilişkili olduğu yönündedir.

Leptin, merkezi sinir sisteminde yer alan reseptörler yoluyla gıda alımını ve enerji harcamasını düzenleyici olan adipositler ile ilişkili olarak dolaşımda yer alır. Deneysel çalışma sonuçları, leptinin merkezi ve çevresel açıdan vücut ağırlığının önemli bir kontrol bileşeni olduğuna yöneliktir. Dolayısıyla dolaşımdaki leptin, yağ dokusunda depolanan enerji miktarı ile ilgili hipotalamusa bilgi iletir ve iştahı baskılar, enerji harcamasını etkiler.

Leptin hormonu, sinyal molekülü olarak işlev görmekte ve gıda alımını baskılayarak, metabolizma hızında da artış sağlamaktadır. Aynı zamanda karaciğerde glikojen sentezini uyaran leptin, insülin direnci üzerinde de önemli bir rol oynamaktadır. Bununla birlikte, leptin hormonunun etkileri dokulara göre farklılık göstermektedir. Yağ metabolizmasında lipitlerin sentezi ve taşınması görevini üstlenmektedir. Dokularda oksijen kullanımını arttırır ve iskelet kası, pankreas, karaciğer gibi dokularda hücre içindeki lipit seviyesini azaltır. Yapılan bir diğer çalışma sonucunda, obez bireylerde leptin seviyesinin yüksek oluşunun kemik oluşumu üzerinde yoğunlaştırıcı etkisinin bulunduğu, fakat olumsuz etkisinin de olabileceği görülmüştür. Aynı zamanda kilolu ve obez kişilerde, leptin düzeylerinin normal kişilere oranla yüksek olmasının sebebinin, leptin reseptörlerinde gerçekleşen bozukluk olduğu düşünülmektedir. Çalışmalar sonucunda; kilo kaybında leptin seviyesinin azaldığına, kilo kaybı durduğunda ise leptin seviyesinin arttığına ulaşılmıştır.

Leptinin Enerji Harcaması Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Leptin hormonu, termogenezi arttırarak enerji harcaması üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Termogenez, gıda alımı sonrasında gıdadaki enerjinin çoğunun metabolizmada ısıya dönüşmesi olayıdır. Tiroid hormonları termogenez olayını arttırarak, enerji metabolizması üzerinde düzenleyici role sahiptir. Leptin, tiroid hormonlarının düzeyini ve sempatik sinir sisteminin etkisini arttırıcı işleve sahip olması nedeniyle termogeneze doğrudan etki eder. Buna bağlı olarak, iştahı azaltıcı etkisiyle obezite oluşumunu önlemektedir.