Arılardan Gelen Mucize: Propolis

Sakarya’ya gerçekleştirdiğim bir gezi sonucu güzel bir halk pazarıyla karşılaştım. Oradaki halkın kendi evlerinde kuruttuğu ıhlamurlar, elleriyle yaptıkları tarhanalar, erişteler, bahçelerindeki tavuklardan aldıkları yumurtalar, türlü türlü doğal ürünler satılıyordu. Aralarından dikkatimi en çok çeken şey propolis adında, arıların ürettiği mucizevi gıda oldu. Propolis sizin için alışılmadık bir terim olabilir. Belki de siz arı mumu, laden, eğil mumu, kirebolu, pirebolu, eğer mumu gibi isimleriyle biliyorsunuzdur onu.

Bitkiler çiçeğini, yaprağını ve meyvesini korumak için reçinemsi bir madde üretirler. Arılar da çiçeklerden bu maddeyi toplar, mumla ve çeşitli bileşenlerle karıştırıp propolisi oluştururlar. Propolisin içerisinde yaklaşık 180 farklı bileşen vardır. Sarı, kahverengi, yeşil renklerde bulunabilen bu maddenin temel kullanım amacı, kovan temizliği ve yalıtımıdır. Ancak bunun dışında, kovana giren yabancı böceklerin mumyalanmasında ve kovandaki çatlakların kapatılmasında da kullanılmaktadır.

Propolis; tıpta antimikrobiyal, iltihap önleyici, bağışıklık güçlendirici, anestezi gibi amaçlarla kullanılıyor. Solunum sistemi, dolaşım sistemi, deri hastalıkları, üreme sistemi, kanser üzerinde oldukça etkili olduğu düşünülüyor. Eski yazıtlarda da tedavi edici özelliği ile isminin geçtiğini görüyoruz, bu da propolisin yüzyıllardır bilindiğinin bir göstergesidir.

Propolis ve Kanser

Propolisin tümör oluşumunu kimyasal olarak engellediği düşünülüyor. Bağışıklık sistemini düzenleyici ve destekleyici rolü ile kanser hastalığında etkili olduğu görülmüştür. Kahverengi propoliste bulunan, nemoroson adlı maddenin meme kanserine karşı etkili olduğu saptanmıştır. Kemoterapi ilaçlarının etkisini arttırması ve kanser tedavisi sırasında ilacın sağlıklı hücrelere karşı koruyucu görevi görmesini, sadece kanserli ve bozuk hücrelere etki etmesini sağlaması en önemli özellikleridir. Ancak, bu kadar önemli ve hayati bir hastalıkta güvenilirliği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

• Bu gibi gıdaların kullanım dozu fayda-zarar dengesi açısından belirleyici olabilmektedir. Dolayısıyla böyle bir durumda diyetisyen ve hekim işbirliğindeki kontrol son derece önemlidir.

Nörolojide Kullanımı

Propolis anestezik* bir etkiye sahiptir; sinir hücrelerimizi korur, yaşlanma üzerine etkilidir.

• Deney hayvanları üzerinde yapılan bir araştırmada, beynin kansız kalması durumunda propolis kullanılmış ve beyin hücrelerinin ölüm oranında azalma görülmüştür.

Diş Hekimliğinde Kullanımı

Antibakteriyel etkisi kanıtlanmış bir besin olan propolis; 21 bakteri, 9 mantar, 3 protozoa ve çok sayıda virüse karşı etkilidir. Diş hekimliğinde; çürükleri önlemede ve kanal tedavisinde kullanılır. Bunun dışında, ağız kokusu ve ağız yaralarında da büyük etkileri vardır.

Dermotolojide Kullanımı

Deri enfeksiyonu, yanık tedavisi, egzama, sedef hastalığı, nasır, çıban, mantar, zona, yara izi tedavisinde başarılı sonuçlar vermektedir.

Sindirim Sisteminde Kullanımı

Yemek borusu, mide ve bağırsakta mide asidi, ilaçlar, sindirim enzimleri sebebiyle, derin yaralar oluşmasına peptik ülser denir. Propolisin peptik ülser üzerinde etkili olduğu düşünülmektedir. Aynı zamanda karaciğeri koruyucu etkisi olduğu da bilinmektedir.

Solunum Sisteminde Kullanımı

Grip, zatürre, bronşit, tüberküloz, astım ve alerjide oldukça etkilidir.

• Yapılan bir araştırmada; çocuklara kış mevsiminde, 12 hafta süreyle düzenli ekinezya*,  propolis ve C vitamini verilmesi ile üst solunum yolu enfeksiyonlarda ciddi bir azalma görülmüştür.

Dolaşım sistemi ve üreme sisteminde de oldukça etkili olan propolisin, tansiyonu düşürücü etkisi bilinmektedir.

Propolisin saf hali tahriş edici olduğundan, mutlaka kullanıma uygun hale getirip öyle tüketmeliyiz. Kovandan ilk çıktığında oldukça sert olup, bu haliyle alabileceğimiz faydanın minimum olacağını (yaklaşık %2 kadar) da bilmekte fayda var.

• Propolis alerjisi çok nadir görülse de, eğer propolis sizde birtakım reaksiyonlar veriyorsa, bu durumda kullanmamanız en mantıklısıdır.

Nasıl Kullanmalıyız?

Propolis, suda çözünen ve çözünmeyen formlarda bulunabilir. Suda çözünen formunu; su, süt, kahve ve çay gibi içeceklerimize damlatarak, çözünmeyen formunu ise; bal, yoğurt ve pekmez gibi besinlerle birlikte tüketebiliriz.