Kolin (B4 Vitamini) Nedir? Fonksiyonları Nelerdir? Günlük Gereksinim Ne Kadardır?

Kolin (2-hidroksietil-N,N,N-trimetil amonyum, beta-hidroksietil- N,N,N-trimetil amonyum, choline), hücrelerin normal fonksiyonlarını sürdürmesi için elzem bir kuaterner amindir.

Kolin ve metabolitleri; hücre zarının bütünlüğünün sağlanması, metil metabolizması, kolinerjik nörotransmisyon ve lipit-kolesterol taşınması gibi alanlarda etkin rol alır. Kolin, vücut dokularında kolin-fosfolipitleri* olarak baskın bulunmaktayken, kalan kısım ise PAF*, asetil kolin, plazmalojenler, lisofosfotidilkolin vb. önemli metabolitlerin yapısına katılır.

Kolin, endojen olarak üretilir fakat vücut ihtiyaçlarının karşılanması için diyetle de alınması gereklidir. Kolin eksikliğinin belirtileri, hem kolinden yoksun deneysel diyetlerde hem de TPN ile beslenme sırasında ortaya çıkmıştır.

Kolin metabolizmasından sorumlu en ana organ karaciğerdir. Kolin eksikliği oluştuğunda hepatosteatoz* oluşur veya karaciğer hücre ölümleri başlar. Anormal fosfolipit sentezi ve lipoprotein sekresyonunda bozukluk vb. nedenlerle oluşan bu hastalıklar, zamanla karaciğer kanserine yol açabilir. Kolin eksikliğinin önüne geçilmesi amacıyla ilk olarak 1998’de bir tıp enstitüsü tarafından, kolinin diyetle alımı ile ilgili tavsiyeler ortaya atılmıştır. 2016 yılında Avrupa Gıda Güvenliği Kurumu tarafından da kolinin diyetle alımına ilişkin bir yönerge yayımlanmıştır.

İnsanlar tarafından sıklıkla tüketilen birçok besin, gerek kolin gerek esterleri açısından zengin kaynaklardır. Kolin, besinlerin işlenmesi sırasında da eklenebilmektedir. Günlük kolin gereksinimi 7-10 mmol/gündür. 1 kilogram sığır karaciğeri tüketildiği takdirde, bu oran 50 mmol/güne ulaşabilmektedir. Bu durumda karaciğer , yumurta vb. kolinden zengin besinler tüketildiği takdirde vücut gereksinimi fazlasıyla karşılanabilmektedir.

Kolinin Vücuttaki Üç Önemli Fonksiyonu

Kolin, insan vücudunda bilişsel fonksiyonların en önemli kimyasal sağlayıcıları nörotransmitterden* olan asetilkolinin öncül maddesidir. Asetilkolin sentezi, perisinaptik kolinerjik nöronların hücre sıvısında, kolinin kolin-açil-transferaz enzimiyle katılması ile karakterize bir dizi reaksiyon sonucu gerçekleşir. Bu üretimin beyin, plesenta, kas, lenfosit ve bağırsağı içeren birçok dokuda gerçekleştiği görülmüştür. Bu sayede asetilkolin, motor nöronlardan salgılandıktan sonra kas kasılmasını uyararak, bilişsel ve yaşamsal faaliyetlerin gerçekleştirilmesini sağlar.

Ayrıca kolin, böbrek ve karaciğerde metil donörü olarak görev alan betain formunu alır. Betain, homosisteinin metilasyonunu sağlar ve metiyonin aminoasiti üretilir. Metiyonin aminoasidi, DNA’nın epigenetik regülasyonunda ve protein sentezinde rol alır. Aslında bu yol, B12 ve folatın katalizlediği metiyonin üretimine de alternatif bir yoldur.

Son olarak, kolin; vücutta en bol bulunan, fosfolipit olan fosfotidilkolin formu alarak hücre zarını oluşturur. Hücrenin bütünlüğünü ve korunmasını sağlar.

Kolin İle İlgili Araştırmalar

Kolin tedavisi biyokimsayal, fizyolojik veya davranışsal etkilere sahiptir. Ven içerisine verilen kolinin kan basıncını düşürdüğü gözlemlenmiştir. Ratlarda oral yolla alımda kan basıncına bir etki göstermemiş fakat Alzheimer hastalarında hipotansiyon oluşturmuştur.

• Yine sıçanlarla yapılan başka bir araştırmada; 90 mg/kg, 4 saat ara ile günde 3 kez kolin verilmiştir. 3 gün sonrasında kolinden zengin beslenmenin, endotoksine karşı koruyucu olduğu görülmüştür.
• Köpek ve farelere belli oranlarda kolin verilen deney sonucunda, kolinin antiinflamatuvar etki gösterdiği görülmüştür. Vücutta endotoksin sonrası inflamatuvar yanıt oluşur. Kolinin, oluşan proinflamatuvar sitokin tümör nekrozis alfa (TNF-α) düzeyini baskılayarak, antiinflamatuvar yanıtı oluşturduğu gözlemlenmiştir.

Kistik fibrozisli hastalarda plazma kolin düzeyinin düşük seyrettiği farkedilmiştir. Oral yollla suplementasyon yapılarak plazma kolininin yükseltildiği bir çalışmada, kistik fibrozisli hastalarda alım sonrası pulmoner fonksiyonun geliştiği, karaciğerdeki yağlanmanın azaldığı belirtilmiştir.