Listeria Nedir? Etkileri Nelerdir? Hangi Besinlerle Bulaşır?

Listeria türleri içinde Listeria ivanovii ve L. monocytogenes insandaki ciddi enfeksiyonlardan sorumludur. Bu çalışmada Listeria monocytogenes incelenmiştir.

Listeria monocytogenes; fakültatif anaerob, küçük, sporsuz, kapsülsüz, hareketli ve gram-pozitif bir basildir. Listeria monocytogenes, hayvanlarda ve insanlarda enfeksiyon oluşturabilen toprak kökenli bir bakteridir. Doğada fazlaca bulunur. Çok soğuk ortamlarda bile üreyebilir. Dayanıklı bir bakteridir. Üreyebildiği optimum sıcaklık ise 30- 37˚C’dir. Yenidoğan ve 60 yaşın üstündeki bireyler enfeksiyon oranlarının en yüksek olduğu grubu oluşturur. Hematolojik malignansi, organ transplant alıcıları, AIDS ve kortikosteroid kullanımı gibi hücresel immün yetmezliği olan kişiler ve hamileler diğer riskli grupları oluşturmaktadır.

Listeria monocytogenes’in sebep olduğu gıda zehirlenmelerinin büyük çoğunluğu çiğ et ve tavuk, dondurulmuş besinler, peynir ve krema kaynaklıdır. Bunun dışında su, az pişmiş tavuk, et ya da balık, pastörize edilmemiş peynir veya sütlerde bu bakteri türünün sebep olduğu gıda zehirlenmelerinden sorumlu tutulmaktadır. Çiğ sebze ve meyve yoluyla da bulaş bildirilmiştir.

İnsanda yaygın enfeksiyon, bakteriyemi, ensefalit ve menenjit, lokal enfeksiyonlar (kolesistit, hepatit, artrit, osteomiyelit, plöropulmoner enfeksiyon, endoftalmit) ve endokardite sebep olabilmektedir. Listeria’nın neden olduğu hastalığa listeriosis denir. Gastroenterit, ensefalit, ana-fetüs enfeksiyonları ve septisemi olarak kendini gösterebilen listeriosis vakalarının % 25-30’u ölümle sonuçlanmaktadır. 1926’da, Murray ve ark. bağırsak yolunun Listeria enfeksiyonlarına neden olan organizmalar için giriş kapısı olabileceğini öne sürmüştür. Nitekim bu bakteriyi içeren besinin vücuda alınması ile L. monocytogenes bağırsak epitelini istila ederek bağırsak bariyerini geçer ve iç organlara ulaşır. Bakterinin kan-beyin bariyerini geçmesi; meninks ve beynin enfeksiyonu ile sonuçlanmaktadır. Gebe kadınlarda fetoplasental bariyeri geçmesi ise fetüsün enfeksiyonuna sebep olmaktadır.

Listeriosis tedavisinde beta-laktam antibiyotikler kullanılır. Beta-laktam antibiyotikler bakteriyi durdurucu etkiye sahiptir. Menenjit ve ensefalit tedavisinde amoksisilin veya ampisilin kullanılır.

Listeria Monocytogenes İle Oluşan Gıda Zehirlenmelerinden Korunma Yolları

• Dondurulmuş gıdaların bulunduğu dolaplarda soğuk zincirin kırılmamış olması gerekmektedir. Besin ambalajının içinde buz kristalleri bulunmamalıdır.
• Dondurulmuş besinler -18˚C ve altındaki sıcaklıklarda kendi ambalajlarında saklanmalıdır.
• Dondurulmuş besinler soba ve kalorifer gibi ısı kaynakları kullanılarak çözdürülmemelidir.
• Dondurulmuş besinleri çözdürmek için başvurulması gereken en uygun yöntemler; orijinal ambalajında akan su altında, buzdolabı sıcaklığında ya da mikrodalga fırında çözdürmektir.
• Çözdürülen besinler tekrar dondurucuya konmamalıdır.
• Süt ya da peynirlerin pastörize olmasına dikkat edilmelidir.
• Et, balık veya tavuk gerektiği kadar ve çiğ kalmayacak şekilde pişirilmelidir.